ଷଷ୍ଠ ଅଧ୍ୟାୟ - କୃଷି

Question & Answers

ନିମ୍ନଲିଖିତ ପ୍ରଶ୍ନାବଳୀ କେତେକ ସମ୍ଭାବିତ ଉତ୍ତର ଦିଆଯାଇଛି | ପ୍ରକୃତ ଉତ୍ତରଟିକୁ ଚିହ୍ନଟ କର |

1. ନିମ୍ନଲିଖିତ ପ୍ରଶ୍ନାବଳୀ କେତେକ ସମ୍ଭାବିତ ଉତ୍ତର ଦିଆଯାଇଛି | ପ୍ରକୃତ ଉତ୍ତରଟିକୁ ଚିହ୍ନଟ କର |

a) ନିମ୍ନଲିଖିତ କେଉଁ କୃଷିରେ ଏକ ବିସ୍ତୃତ ଅଞ୍ଚଳରେ ବର୍ଷକେ ଥରେ ମାତ୍ର କୃଷି କରାଯାଏ ?

ଉ : ରୋପଣ କୃଷି

b) କେଉଁଟି ଏକ ରବି ଫସଲ ନୁହେଁ ?

ଉ : ଧାନ

c) ନିମ୍ନଲିଖିତ କେଉଁଟି ସରକାରଙ୍କ ଦ୍ଵାରା ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ହୁଏ ?

ଉ : ଶସ୍ୟର ସର୍ବନିମ୍ନ ସଂଗ୍ରହ ମୂଲ୍ୟ

d) ସ୍ଥାନାନ୍ତରିତ କୃଷିକୁ ଓଡ଼ିଶାରେ କ’ଣ କୁହାଯାଏ ?

ଉ : ପୋଡ଼ୁ

e) କେଉଁ ଫସଲଟି ଯେଦ ଋତୁରେ ହୁଏ ନାହିଁ ?

ଉ : ଗହମ

2. ନିମ୍ନଲିଖିତ ପ୍ରଶ୍ନଗୁଡିକର ଉତ୍ତର 30 ଟି ଶବ୍ଦ ମଧ୍ୟରେ ଦିଅ |

i. ଦିନକୁ ଦିନ କୃଷି ଭୂମିର ପରିମାଣ ହ୍ରାସ ପାଉଛି କାହିଁକି ?

ନିମ୍ନଲିଖିତ କାରଣଗୁଡିକ ଯୋଗୁଁ କୃଷିଭୂମିର ପରିମାଣ ଦିନକୁ ଦିନ ହ୍ରାସ ପାଉଛି :- ଭାରତ ଭଳି ବିକାଶଶୀଳ ରାଷ୍ଟ୍ରରେ ଦ୍ରୁତ ଜନସଂଖ୍ୟା ବୃଦ୍ଧି ହେତୁ ଚାଷ ଉପଯୋଗୀ ଜମିଗୁଡିକରେ ଜନବସତି ସ୍ଥାପନ , ରାସ୍ତାଘାଟ ନିର୍ମାଣ ଓ ବ୍ୟବସାୟ କେନ୍ଦ୍ର ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରାଯାଇଛି | ଦ୍ରୁତ ଶିଳ୍ପାୟନ ଯୋଗୁଁ ଚାଷ ଉପଯୋଗୀ ଜମିଗୁଡିକରେ କଳକାରଖାନା , ରେଳପଥ ଇତ୍ୟାଦି ସ୍ଥାପନ କରାଯାଇଛି |

ii. କୃଷକମାନଙ୍କ ସ୍ଵାର୍ଥ ପାଇଁ ସରକାରଙ୍କ ଦ୍ଵାରା ନିଆଯାଉଥିବା ବିଭିନ୍ନ ପଦକ୍ଷେପ ଗୁଡିକ ସମ୍ପର୍କରେ ସୂଚନା ଦିଅ |

ଶସ୍ୟବୀମା ଯୋଜନାରେ ବନ୍ୟା , ବାତ୍ୟା ,ମରୁଡି ,ରୋଗପୋକ ଆଦି ପ୍ରାକୃତିକ ବିପର୍ଯ୍ୟୟ ସମୟରେ କୃଷକଙ୍କୁ ସହାୟତା ପ୍ରଦାନ ଏବଂ ଗ୍ରାମ୍ୟ ବ୍ୟାଙ୍କ ଓ ସମବାୟ ସଂସ୍ଥାରୁ କମ୍ ସୁଧରେ କୃଷି ଋଣ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଉଛି |
ବ୍ୟାବସାୟିକ ବ୍ୟାଙ୍କ କୃଷକକୁ କୃଷି ଋଣ ପ୍ରଦାନ କରିବା ସହିତ କୃଷିର ଉନ୍ନତି ପାଇଁ ଜାତୀୟ ସ୍ତରରେ ନାବାର୍ଡ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛି | ଏସବୁ ବ୍ୟବସ୍ଥା କୃଷକଙ୍କ ସ୍ଵାର୍ଥସାଧନ ନିମିତ୍ତ ଉଦ୍ଧିଷ୍ଟ |

iii. ରୋପଣ କୃଷି କ’ଣ ?

ଏହି କୃଷିରେ ଥରେ ବୃକ୍ଷରୋପଣ କରି ଅନେକ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଫସଲ ଉତ୍ପାଦନ କରାଯାଇଥାଏ | ଏହା ଏକ ପ୍ରକାର ବାଣିଜ୍ୟିକ କୃଷି | ଭାରତରେ ଚା , କଫି , କଦଳୀ , ନଡିଆ ଓ ମସଲା ଆଦି ରୋପଣ କୃଷି ଅନ୍ତର୍ଗତ |

iv. ଚାଷ ପାଇଁ କେଉଁ ଭୌଗଳିକ ପରିସ୍ଥିତି ଆବଶ୍ୟକ |

ଚାଷ ପାଇଁ ଅନେକ ଭୌଗଳିକ ପରିସ୍ଥିତି ଆବଶ୍ୟକ ହୋଇଥାଏ | ମୁଖ୍ୟତଃ ଜଳବାୟୁ , ତାପମାତ୍ରା , ଆର୍ଦ୍ରତା ଓ ମୃତ୍ତିକା ଆଦି ଚାଷ ପାଇଁ ଦରକାର ହୋଇଥାଏ |

v. କେତେକ ତନ୍ତୁଜାତୀୟ କୃଷିଦ୍ରବ୍ୟର ନାମ ଲେଖ |

କେତେକ ତନ୍ତୁଜାତୀୟ କୃଷିଦ୍ରବ୍ୟର ନାମ ହେଉଛି – କପା ,ଝୋଟ , ଛଣ , ରେଶମ | କପା , ଝୋଟ , ଛଣ ମୃତ୍ତିକାରେ ଚାଷ ହେଉଥିବାବେଳେ ଚତୁର୍ଥଟି ରେଶମ କୀଟ ପାଳନ କରି ତା’ର ଚାଷ କରାଯାଏ |

3. ନିମ୍ନଲିଖିତ ପ୍ରଶ୍ନଗୁଡିକର ଉତ୍ତର ପ୍ରାୟ 120 ଟି ଶବ୍ଦରେ ଦିଅ |

i. ଭାରତୀୟ କୃଷିରେ ଜଗତୀକରଣର ପ୍ରଭାବ ସମ୍ପର୍କରେ ଆଲୋଚନା କର |

1990 ମସିହାରେ ଜଗତୀକରଣ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଦ୍ଵାରା ଭାରତୀୟ କୃଷକମାନେ ନୂତନ ସମସ୍ୟାର ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଉଛନ୍ତି ଏବଂ ଆମ କୃଷିଜାତ ଦ୍ରବ୍ୟଗୁଡିକ ଉନ୍ନତ ରାଷ୍ଟ୍ରଗୁଡିକ ତୁଳନାରେ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ହୋଇପାରୁନାହିଁ |
ତେଣୁ କୃଷିକୁ ଲାଭଜନକ କରିବାପାଇଁ କ୍ଷୁଦ୍ର ଓ ନାମମାତ୍ର ଚାଷୀମାନଙ୍କୁ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦିଆଯିବାର ଆବଶ୍ୟକତା ଉପଲବଧି କରାଯାଉଛି |
ସବୁଜ ବିପ୍ଳବରେ ରାସାୟନିକ ସାର ଓ ଔଷଧର ବ୍ୟବହାର ଯୋଗୁଁ ଭୂମିର ଉତ୍ପାଦନ କ୍ଷମତା ହ୍ରାସପାଉଛି | ଏହାଦ୍ୱାରା ଜୈବ ବିବିଧତା ଉପରେ ମଧ୍ୟ କୁପ୍ରଭାବ ପଡୁଛି |
ଜୈବ କୃଷି ବର୍ତ୍ତମାନ ବିଶେଷ ଭାବେ ଆଦୃତ ହେଉଛି | କାରଣ ଏଥିରେ ରାସାୟନିକ କୀଟନାଶକ କିମ୍ବା ପୀଡକାନଶୀ ନାହିଁ ଏବଂ ପରିବେଶ ଉପରେ ଏହାର କୌଣସି କୁପ୍ରଭାବ ନାହିଁ |
ଭାରତର କ୍ରମାଗତ ଜନସଂଖ୍ୟା ବୃଦ୍ଧିଯୋଗୁଁ ଜୋତ ବିଭାଜନ ହେଉଛି ଓ ଉତ୍ପାଦନ କ୍ଷେତ୍ରରେ ସମସ୍ୟା ଦେଖା ଦେବାର ସମ୍ଭାବନା ରହିଛି |

ii. ଖାଦ୍ୟ ସୁରକ୍ଷା କ’ଣ ? ଏହାର ଆବଶ୍ୟକତା କାହିଁକି ରହିଛି ?

ଆମ ଦେଶରେ ସମାଜର ପ୍ରତ୍ୟେକ ଶ୍ରେଣୀର ବ୍ୟକ୍ତିବିଷଷଙ୍କୁ ଖାଦ୍ୟଯୋଗାଣ ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ଖାଦ୍ୟ ସୁରକ୍ଷା କୁହାଯାଏ | ଏଥିପାଇଁ ସରକାର ଖାଦ୍ୟ ସୁରକ୍ଷା ଆଇନ ପ୍ରଣୟନ କରିଛନ୍ତି | ଏହା ମୁଖ୍ୟତଃ ଦୁଇଟି ବ୍ୟବସ୍ଥା ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ ; ଯଥା – ଖାଦ୍ୟଶସ୍ୟ ସଂଗ୍ରହ ଓ ସାଧାରଣ ବଣ୍ଟନ ବ୍ୟବସ୍ଥା
ସାଧାରଣ ବଣ୍ଟନ ବ୍ୟବସ୍ଥା ମାଧ୍ୟମରେ ରିହାତି ମୂଲ୍ୟରେ ଖାଦ୍ୟଶସ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସାମଗ୍ରୀ ଉଭୟ ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳ ଓ ସହରାଞ୍ଚଳରେ ରହୁଥିବା ହିତାଧିକାରୀ ମାନଙ୍କୁ ଯୋଗାଇ ଦିଆଯାଏ |
ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି କୃଷିଜାତ ପଦାର୍ଥର ଉତ୍ପାଦନ ବୃଦ୍ଧି କରିବା ଏବଂ ଧାନ , ଗହମ ସଂଗ୍ରହ କରିବା ତଥା ସେଗୁଡ଼ିକର ସମର୍ଥିତ ମୂଲ୍ୟ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରିବା |
ଜନସଂଖ୍ୟା ଯେପରି ବୃଦ୍ଧି ପାଉଛି ସେହି ଅନୁସାରେ କୃଷି ଭୂମିଗୁଡିକରୁ ଉତ୍ପାଦନ ବୃଦ୍ଧି ପାଉନାହିଁ ଓ ଦେଶର ଜନସାଧାରଣ ଖାଦ୍ୟ ସମସ୍ୟାର ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଉଛନ୍ତି | ତେଣୁ ଖାଦ୍ୟ ସୁରକ୍ଷାର ଅଧିକ ଆବଶ୍ୟକତା |

iii. ଭାରତରେ କୃଷିଜାତ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦିନକୁ ଦିନ ହ୍ରାସ ପାଇବାରେ ଲାଗିଛି କାହିଁକି ?

ଭାରତରେ କୃଷିଜାତ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦିନକୁ ଦିନ ହ୍ରାସ ପାଇବାର ଅନେକଗୁଡିଏ କାରଣ ରହିଛି ; ଯଥା : -
ବୃଷ୍ଟିପାତର ଅନିଶ୍ଚିତତା : - ଭାରତର କୃଷକମାନେ ବୃଷ୍ଟିଜଳ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରନ୍ତି | ମୌସୁମୀ ବାୟୁ ପ୍ରତିବର୍ଷ ଠିକ ସମୟରେ ଆସେ ନାହିଁ | ପୁନଶ୍ଚ ମୌସୁମୀ ବାୟୁଜନିତ ବୃଷ୍ଟିପାତ ଅନିଶ୍ଚିତ ଓ ଅନିୟମିତ |
ଜନର ଉର୍ବରତା ହ୍ରାସ : - ଜମିରେ ଅତ୍ୟଧିକ ସାର , କୀଟନାଶକ , ପୀଡକମାନଙ୍କ ବ୍ୟବହାର ଯୋଗୁଁ ପ୍ରଥମେ ଉତ୍ପାଦନ ବୃଦ୍ଧି ହେଉଛି କିନ୍ତୁ ପରବର୍ତ୍ତୀ କାଳରେ ମୃତ୍ତିକାର ମାନ ହ୍ରାସ ହେବାରେ ଲାଗିଛି , ତେଣୁ କୃଷିଜାତଦ୍ରବ୍ୟର ଉତ୍ପାଦନ ହ୍ରାସ ଘଟୁଛି |
ଭୂତଳ ଜଳର ମାତ୍ରାଧିକ ବ୍ୟବହାର :- ନିମ୍ନ ବୃଷ୍ଟିପାତ ଅଞ୍ଚଳ ପଞ୍ଜାବରେ ଧାନ ଚାଷ ଓ ମହାରାଷ୍ଟ୍ରରେ ଆଖୁଚାଷ ପାଇଁ ଭୂତଳ ଜଳ ଅଧିକ ମାତ୍ରାରେ ବ୍ୟବହାର ଯୋଗୁଁ କୂଅ , ନଳକୂପ ଆଦି ଦିନକୁ ଦିନ ଶୁଷ୍କ ହେବାରେ ଲାଗିଛି | ତେଣୁ କୃଷିଜାତ ଦ୍ରବ୍ୟର ଉତ୍ପାଦନ ହ୍ରାସ ପାଉଛି |
ତ୍ରୁଟିପୂର୍ଣ୍ଣ ବିକ୍ରୟ ବ୍ୟବସ୍ଥା : - କୃଷକମାନଙ୍କର ଉତ୍ପାଦିତ ଦ୍ରବ୍ୟ ସାଇତି ରଖିବା ପାଇଁ ସରକାରଙ୍କ ତରଫରୁ ଉପଯୁକ୍ତ ବ୍ୟବସ୍ଥା ନାହିଁ | ତେଣୁ କୃଷକମାନେ ଫସଲ ସାଇତି ରଖିନପାରି ସ୍ୱଳ୍ପ ମୂଲ୍ୟରେ ବେପାରୀମାନଙ୍କୁ ବିକ୍ରି କରିବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହେଉଛନ୍ତି |
ଏତଦଭିନ୍ନ କୃଷିଜାତ ଦ୍ରବ୍ୟ ହ୍ରାସ ପାଇବାର ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କାରଣଗୁଡିକ ହେଉଛି – ମୃତ୍ତିକାକ୍ଷୟ , କ୍ଷୁଦ୍ର ଓ ବିଖଣ୍ଡିତ ଜୋତ , ଦକ୍ଷକୃଷି ପ୍ରଣାଳୀର ଅଭାବ , ପୁଞ୍ଜିର ଅଭାବ , ଅଜ୍ଞତା ଓ ଜଳସେଚନର ଅଭାବ ଇତ୍ୟାଦି |

iv. ଧାନଚାଷ ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ଭୌଗଳିକ ଅବସ୍ଥାର ଏକ ବିବରଣୀ ଦିଅ |

ଧାନଚାଷ ପାଇଁ ଅଧିକ ଆର୍ଦ୍ର ଜଳବାୟୁ , 25 ସେଲସିୟସ ତାପମାତ୍ରା 100 ସେ . ମି. ରୁ 200 ସେ. ମି. ବୃଷ୍ଟିପାତ ଓ 80 ଭାଗ ଆର୍ଦ୍ରତା ଆବଶ୍ୟକ |
ଭାରତର ଉର୍ବର ମୃତ୍ତିକା , ଆର୍ଦ୍ର ଜଳବାୟୁ , କ୍ରାନ୍ତୀୟ ଅବସ୍ଥିତି ଓ ଆବଶ୍ୟକୀୟ ତାପମାତ୍ରା ଧାନଚାଷ ପାଇଁ ଅନୁକୂଳ ହୋଇଥାଏ |
ମୁଖ୍ୟତଃ ଉତ୍ତର ଭାରତର ସମତଳ ଅଞ୍ଚଳ , ଉତ୍ତର – ପୂର୍ବ ଭାରତ , ଉପକୂଳବର୍ତ୍ତୀ ଅଞ୍ଚଳ ଓ ତ୍ରିକୋଣଭୂମି ଅଞ୍ଚଳରେ ଉର୍ବର ମୃତ୍ତିକା ହେତୁ ଅଧିକା ଧାନଚାଷ ହୁଏ |
ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗ , ଓଡ଼ିଶା , ଆନ୍ଧ୍ରପ୍ରଦେଶ , ତାମିଲନାଡୁ , ପଞ୍ଜାବ , ହରିୟାଣା ଆଦି ରାଜ୍ୟରେ ପ୍ରଚୁର ଧାନଚାଷ କରାଯାଏ |
ଜନବହୁଳ ରାଷ୍ଟ୍ରରେ କମ୍ ଚାଷଜମିରୁ ଅଧିକ ଖାଦ୍ୟଶସ୍ୟ ଉତ୍ପାଦନ କରି ଦେଶର ଖାଦ୍ୟ ଚାହିଦା ମେଣ୍ଟାଇବା ପାଇଁ ସଘନ କୃଷି ପଦ୍ଧତିରେ ଚାଷ ନିତାନ୍ତ ଆବଶ୍ୟକ |

v. ସଘନ କୃଷି କ’ଣ? ଏହାର ଆବଶ୍ୟକତା କାହିଁକି ?

ସଘନ କୃଷି ସାଧାରଣତଃ ଘନ ଜନବସତି ଅଞ୍ଚଳରେ କରାଯାଇଥାଏ | ଏହା ମୁଖ୍ୟତଃ ଭାରତ, ଚୀନ , ଦକ୍ଷିଣ ପୂର୍ବ ଏସିଆ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଜନବହୁଳ ରାଷ୍ଟରମାନଙ୍କରେ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହୋଇଥାଏ |
ଉକ୍ତ କୃଷ୍ୟରେ ରାସାୟନିକ ସାର, କୀଟନାଶକ ଔଷଧ ପ୍ରୟୋଗ କରି ଯାନ୍ତ୍ରିକ ପଦ୍ଧତି ରେ କୃଷି କାର୍ଯ୍ୟକରି ଜମିର ଉତ୍ପାଦନ କ୍ଷମତା ବୃଦ୍ଧି କରି ଶସ୍ୟ ଉତ୍ପାଦନ କରାଯାଏ |ଏହି କୃଷି ପ୍ରଣାଳୀରେ ତିନି ରୁ ଚାରି ପ୍ରକାର ଶସ୍ୟ ଉତ୍ପାଦନ କରାଯାଏ | ଏକାଧିକ ବାର କୃଷି ହେଉଥିବାରୁ ଏହାକୁ ସଘନ କୃଷି କୁହାଯାଏ |
ଏହା ସାଧାରଣତଃ ସମତଳ ଅଞ୍ଚଳ, ଉପକୂଳ ଅଞ୍ଚଳ ଓ ଜଳସେଚିତ ଅଞ୍ଚଳରେ ଅଧିକ ହୋଇଥାଏ |

vi. ଗହମ ଚାଷ ପାଇଁ କେଉଁ ସମସ୍ତ ପ୍ରାକୃତିକ ଅବସ୍ଥା ଆବଶ୍ୟକ ? ଭାରତର କେଉଁ ଅଞ୍ଚଳରେ ଅଧିକ ଗହମ ଚାଷ ହୋଇଥାଏ ?

ଗହମ ଭାରତରେ ରବିଫସଲ ଭାବେ ଚାଷ କରାଯାଏ | ଏହା ଭାରତର ୨ୟ ସର୍ବାଧିକ ଚାଷ କରାଯାଉଥିବା ଶସ୍ୟ | ନତିଶୀତୋଷ୍ଣ ଅଞ୍ଚଳ ଗହମ ଚାଷ ପାଇଁ ବିଶେଷ ଉପଯୋଗୀ |
ଏହି ଚାଷ ପାଇଁ ବାର୍ଷିକ ୫୦ ରୁ ୭୫ ସେ. ମି. ବୃଷ୍ଟିପାତ ଆବଶ୍ୟକ ହୋଇଥାଏ |
ଏହା ଶୀତଳ ଜଳବାୟୁରେ ବଢିପାରେ ଏବଂ ଅମଳ ସମୟରେ ପ୍ରଖର ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣ ଆବଶ୍ୟକ ହୋଇଥାଏ |
ଦେଶର ପ୍ରାୟ ଏକ – ଷଷ୍ଠାଂଶ ଜମିରେ ଗହମ ଚାଷ କରାଯାଏ | ପଞ୍ଜାବ , ହରିୟାଣା , ରାଜସ୍ଥାନ , ବିହାର , ଉତ୍ତରପ୍ରଦେଶରେ ଅଧିକ ଗହମ ଚାଷ କରାଯାଏ |

vii. ଅଳ୍ପ ବୃଷ୍ଟି ପାଉଥିବା ଅଞ୍ଚଳରେ କେଉଁ କୃଷି କରାଯାଇଥାଏ ? ଭାରତର କେଉଁ କେଉଁ ସ୍ଥାନରେ ଉକ୍ତ କୃଷି ଅଧିକ ହୁଏ ? ଏଥିପାଇଁ କେଉଁ ପ୍ରାକୃତିକ ଅବସ୍ଥା ଆବଶ୍ୟକ ?

ଅଳ୍ପ ବୃଷ୍ଟିପାତ ପାଉଥିବା ଅଞ୍ଚଳରେ ଶୁଷ୍କ ଓ ଅର୍ଦ୍ଧଶୁଷ୍କ କୃଷି କରାଯାଇଥାଏ | ଏହା ବାର୍ଷିକ ୭୦ ସେ. ମି. କମ୍ ବୃଷ୍ଟିପାତ ହେଉଥିବା ଅଞ୍ଚଳରେ କରାଯାଏ |
ଏହି ଅଞ୍ଚଳରେ ଡାଲିଜାତୀୟ ଶସ୍ୟ , ମକା , ତୈଳବୀଜ ଆଦି ଚାଷ କରାଯାଏ | ଭାରତରେ ଉତ୍ପାଦିତ ଡାଲିଜାତୀୟ ଫସଲ ଗୁଡିକ ହେଉଛି – ମୁଗ , ବିରି ,ମସୁର , ମଟର , ହରଡ଼ ଓ ବୁଟ |
ଡାଲିଜାତୀୟ ଫସଲ ପାଇଁ ପ୍ରସିଦ୍ଧିଲାଭ କରିଥିବା ରାଜ୍ୟଗୁଡିକ ହେଉଛି ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶ ,ଉତ୍ତରପ୍ରଦେଶ , ରାଜସ୍ଥାନ , ମହାରାଷ୍ଟ୍ର ଓ କର୍ଣ୍ଣାଟକ |
ଡାଲିଜାତୀୟ ଫସଲ ଉତ୍ପାଦନ ତଥା ବ୍ୟବହାର ପାଇଁ ଭାରତ ପୃଥିବୀରେ ପ୍ରଥମ ସ୍ଥାନ ଅଧିକାର କରିଛି |
ମକା ଖରିଫ ଋତୁରେ ଚାଷ କରାଯାଏ | ମକା , ପଟୁ ମୃତ୍ତିକାରେ ଭଲ ହୁଏ | ଭାରତରେ ମକା ଉତ୍ପାଦନକାରୀ ରାଜ୍ୟଗୁଡିକ ହେଉଛି କର୍ଣ୍ଣାଟକ , ବିହାର , ଉତ୍ତରପ୍ରଦେଶ , ଆନ୍ଧ୍ରପ୍ରଦେଶ ଓ ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶ |

Krushi କୃଷି Class 10 Geography ଭୂଗୋଳ Chapter 6 - Question & Answers

RATINGS

Out of 1 ratings.

Other Chapters

Suggested