ପାଇକବଧୂର – ଉଦବୋଧନ

୧. ପଠିତ କବିତାରୁ ଉପଯୁକ୍ତ ଶବ୍ଦ ବାଛି ଶୂନ୍ୟସ୍ଥାନ ପୂରଣ କର |

କ) ବୁଲନ୍ତି ଶ୍ଵାପଦ କୁଳ ହୋଇ ଯୋଡ଼ା ଯୋଡ଼ା

ଖ) କେମନ୍ତେ ସେ ବୀର୍ଯ୍ୟବତୀ ବାଳା କଣ୍ଠତଟୁ ଦେଲା ହୁଳହୁଳି |

ଗ) ମାରିବାକୁ ହବ ଲକ୍ଷ ସଇନି ଫୋପାଡି ଲକ୍ଷ ତୀର |

ଘ) ଜନ୍ମଭୂଇଁର ମଙ୍ଗଳ ଲାଗି ଜୀବନ ଦେବାକୁ ହବ |

ଙ) ଆଗେ ବାଜୁଥିବ ସଂଗ୍ରାମ ବାଜା ପଛେ ଆସୁଥିବ ତମେ |

୨. ନିମ୍ନଲିଖିତ ଉକ୍ତିଗୁଡିକ ମଧ୍ୟରୁ ଯେଉଁ ଗୁଡିକ ଠିକ ସେଗୁଡିକୁ ଲେଖ : -

କ) ପାଇକ ବାଦ୍ୟ ରଣ –ଶିଙ୍ଗା ବର୍ତ୍ତମାନ ଓଡ଼ିଶାର ସବୁଠାରେ ଅଛି |

ଖ) ପାଇକ ବଧୂମାନେ ନିଜ ହାତରେ ସ୍ଵାମୀମାନଙ୍କୁ ସଜ୍ଜିତ କରି ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରକୁ ପଠାଉଥିଲେ |

ଗ) ସ୍ଵାମୀଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରକୁ ପଠାଇ ଦେଇ ପାଇକବଧୂ ଘରେ ବହୁତ କାନ୍ଦୁଥିଲା |

ଘ) ଜୀବନକୁ ଉପଭୋଗରେ ବିତାଇ ଦେବାକୁ ମଣିଷ ଜନ୍ମ ହୋଇଛି |

ଉ:

ଖ) ଓଡ଼ିଶାର ଐତିହ୍ୟ ସମ୍ପନ୍ନ ସ୍ଥାନ ଗୁଡିକରୁ ଅନେକ ଅବହେଳିତ ଭାବରେ ପଡିଛି |

ଗ) ପାଇକ ବଧୂମାନେ ନିଜ ହାତରେ ସ୍ଵାମୀମାନଙ୍କୁ ସଜ୍ଜିତ କରି ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରକୁ ପଠାଉଥିଲା |

୩. ନିମ୍ନଲିଖିତ ସମାଚ୍ଚାରିତ ଶବ୍ଦର ଅର୍ଥ ଲେଖ :-

ଉ:

କୁଳ – ବଂଶ – ଭଗବାନ ଶ୍ରୀରାମଚନ୍ଦ୍ର ରଘୁକୁଳର ସୁଯୋଗ୍ୟ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ଥିଲେ |

କୁଳ – ନଦୀତଟ – ମହାନଦୀ କୂଳରେ ଶ୍ରୀ ଶ୍ରୀ ଧବଳେଶ୍ଵରଙ୍କ ମନ୍ଦିର ଅବସ୍ଥିତ |

ଲକ୍ଷ – ସଂଖ୍ୟା - ଦରିଦ୍ର ବାଳକଟି ତା’ର ଅଧ୍ୟବସାୟ ବଳରେ ଲକ୍ଷପତି ହୋଇଗଲା |

ଲକ୍ଷ୍ୟ – ଦୃଷ୍ଟି / ଏକାଗ୍ରତା – ଅର୍ଜ୍ଜୁନ ମାଛର ଲକ୍ଷ୍ୟ ଭେଦ କରି ମାଛର ଆଖିରେ ତୀର ଭେଦ କରି ପାଞ୍ଚାଳୀଙ୍କୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଥିଲେ |

ଶର – ତୀର – ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ଶ୍ରୀରାମଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଶରାଘାତରେ ରାବଣ ନିହତ ହେଲା |

ସର – ପୁଷ୍କରିଣୀ – ସର ଜଳରେ ପଦ୍ମ ଫୁଟିଛି |

ଅନଳ – ଅଗ୍ନି – ଅନଳ ଧାରରେ ଦେହ ହାତ ପୋଡି ଉଠେ |

ଅନିଳ – ବାୟୁ – ସମୁଦ୍ର କୂଳରେ ଶାନ୍ତ ଅନିଳ ଦେହକୁ ଆରାମ ଲାଗେ |

୪. ନିମ୍ନଲିଖିତ ଶବ୍ଦ ଗୁଡିକର ଦୁଇଟି ଲେଖାଏଁ ପ୍ରତିଶବ୍ଦ ଲେଖ |

ବନ,ଘୋଡା,ସମୀରଣ,ଲକ୍ଷ୍ମୀ,ଶୈଳ

ଉ :- ଶବ୍ଦ ପ୍ରତିଶବ୍ଦ

ବନ ଜଙ୍ଗଲ , ଅରଣ୍ୟ

ଲକ୍ଷ୍ମୀ ପଦ୍ମାଳୟା ,କମଳା

ଘୋଡା ଅଶ୍ଵ , ଘୋଟକ

ଶୈଳ ପର୍ବତ ,ଭୂଧନ

ସମୀରଣ ପବନ , ବାତ

୫. ନିମ୍ନଲିଖିତ ଶବ୍ଦ ଗୁଡିକର ଲିଙ୍ଗ ପରିବର୍ତ୍ତନ କର :-

ତରୁଣୀ ,ବୀର ,ଘୋଡା ,ପ୍ରିୟତମ , ବଧୂ

ଉ : ତରୁଣୀ – ତରୁଣ ,ବୀର – ବୀରାଙ୍ଗନା , ଘୋଡା – ଘୋଡୀ ,ପ୍ରିୟତମ – ପ୍ରିୟତମା , ବଧୂ – ବାର

୬. ନିମ୍ନଲିଖିତ ଶବ୍ଦ ଗୁଡିକର ଗଦ୍ୟରୂପ ଲେଖ :-

ଶବ୍ଦ ଗଦ୍ୟରୂପ

ଶମଶାନ ଶ୍ମଶାନ

ଗଦ୍ୟରୂପ ଗୌରବ

ଶଇଳ ଶୈଳ

ଯତନ ଯତ୍ନ

ସଇନ ସୈନ୍ୟ

୭. ନିମ୍ନରେ ଲେଖାଯାଇଥିବା ପ୍ରତ୍ୟେକ ଧାଡ଼ିରୁ ଭିନ୍ନ ଶବ୍ଦଟିକୁ ବାଛ |

କ) ଅତୀତ, ପୂର୍ବତନ, ଅତୀବା, ପ୍ରାଚୀନ ,ପୁରାତନ

ଖ) ଖଣ୍ଡା ,ବନ୍ଧୁକ , ତୋପ ,ଢାଲ , ଛୁରୀ

ଗ) ସମୀରଣ , କାକର ,ପବନ , ମଳୟ , ବାଆ

ଘ) ଘୋଡା , ବଳଦ , ଗଧ ,କୁକୁର , ବିଲୁଆ

ଙ) ବାଳକ , ବାଳିକା , ତରୁଣ , ବୃଦ୍ଧ , ପ୍ରୌଢ

ଉ: କ) ଅତୀବ ଖ) ଢାଲ ଗ) କାକର ଘ) ବିଲୁଆ ଙ) ବାଳିକା

୮. ନିମ୍ନରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ‘କ’ ସ୍ତମ୍ଭର ଶବ୍ଦ ସହିତ ‘ଖ’ ସ୍ତମ୍ଭର ଶବ୍ଦକୁ ମିଳାଅ |

ଉ : - “କ” ସ୍ତମ୍ଭ “ଖ”ସ୍ତମ୍ଭ

ଶ୍ଵାପଦ କୂଳ

ସଂଗ୍ରାମ ବାଜା

ଦୀପ୍ତ ଧନୁଶର

ସମର ସଙ୍ଗୀତ

୯. ନିମ୍ନରେ “ସୋହାଗେ” ର ଚାରିଗୋଟି ଅର୍ଥ ଦିଆଯାଇଛି | ଠିକ୍ ଅର୍ଥଟିକୁ ବାଛ |

କ) ଅତି ଘୃଣାରେ

ଖ) ଅତି ସ୍ନେହରେ

ଗ) ଅତି ଇର୍ଷାରେ

ଘ)ଅତି ଯତ୍ନରେ

୧୦. ନିମ୍ନଲିଖିତ ଶବ୍ଦଗୁଡିକୁ ବ୍ୟବହାର କରି ବାକ୍ୟ ଗଢ ?

ସମର – ଅତୀତର ଓଡ଼ିଶାର ଖଣ୍ଡାୟତ କୂଳର ବୀରଙ୍ଗନା ସମର ସଙ୍ଗୀତ ଗାନକରି ସେମାନଙ୍କର ଅସୀମ ଶୌର୍ଯ୍ୟର ପ୍ରତିପାଦନ ବିଜୟ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଉଥିଲେ |

ସଂଗ୍ରାମ – ଖଣ୍ଡାୟତ ବୀରମାନେ ସଂଗ୍ରାମ କ୍ଷେତ୍ରରେ ସେମାନଙ୍କର ଅସୀମ ଶୌର୍ଯ୍ୟର ପ୍ରତିପାଦନ କରି ବିଜୟଲକ୍ଷ୍ମୀ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଉଥିଲେ।

ପ୍ରାଙ୍ଗଣ – ପ୍ରତ୍ୟେକ ହିନ୍ଦୁର ଗୃହ ପ୍ରାଙ୍ଗଣ ରେ ତୁଳସୀ ବୃକ୍ଷର ସ୍ଥାପନା କରାଯାଏ |

ବିଜୟ – ବୀରମାନେ ଶତ୍ରୁକୁ ପରାଜୟ କରି ବିଜୟ କେତନ ଉଡ଼ାଇ ଦେଶର ଗୌରବକୁ ଅକ୍ଷୁଣ୍ଣ ରଖୁଥିଲେ |

ଗୌରବ – ଉତ୍କଳମଣି ଗୋପବନ୍ଧୁଙ୍କର ପୁଣ୍ୟ ଚରିତ ଓଡ଼ିଶାର ଗର୍ବ ଓ ଗୌରବର ପ୍ରତୀକ |

କ୍ଷୁଦ୍ର ଉତ୍ତରମୂଳକ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର :

୧୧. ଶ୍ମଶାନପରି କ’ଣ ପଡ଼ିଛି ବୋଲି କବି କହିଛନ୍ତି ?

ଉ : ଅତୀତ ଉତ୍କଳରେ ବନ, ଦୁର୍ଗ ଓ ପ୍ରାନ୍ତରକୁ ଖଣ୍ଡାୟତ ବୀରମାନେ ପାଇକବାଦ୍ୟ ରଣ-ଶିଙ୍ଗା ବଜାଇ ପ୍ରକମ୍ପିତ କରୁଥିଲେ;

ମାତ୍ର ବର୍ତ୍ତମାନ ତାହା ଶ୍ମଶାନତୁଲ୍ୟ ଶ୍ରୀହୀନ ହୋଇ ପଡ଼ିଛି ବୋଲି କବି ଉଲ୍ଲେଖ କରିଛନ୍ତି |

୧୨. ଯୋଦ୍ଧାବେଶ କେଉଁମାନେ ଧାରଣ କରୁଥିଲେ ?

ଉ : ପ୍ରାଚୀନ ଉତ୍କଳର ପାଇକକୁଳର ଖଣ୍ଡାୟତ ବୀରମାନେ ଯୋଦ୍ଧାବେଶ ଧାରଣ କରି ଯୁଦ୍ଧଭୂମିରେ ଶତ୍ରୁର ମୁକାବିଲା କରୁଥିଲେ |

୧୩. ସମୀରଣ କିପରି ବହିଯାଏ ?

ଉ : ଅତୀତ ଉତ୍କଳର ବୀରତ୍ଵ ଗାଥାକୁ ନିରବରେ ଗୁଞ୍ଜରଣ ସୃଷ୍ଟି କରି କରି ସମୀରଣ ପ୍ରବାହିତ ହୁଏ |

୧୪. ଶ୍ଵାପଦକୁଳ କେଉଁଠାରେ ବୁଲୁଛନ୍ତି ?

ଉ : ଅତୀତରେ ଯେଉଁ ବନପ୍ରାନ୍ତର ବୀରମାନଙ୍କର ଜୟ ଧ୍ୱନିରେ ପ୍ରକମ୍ପିତ ହୋଇଉଠୁଥୁଲା ଏବେ ସେହି ଗିରିବନ ପ୍ରାନ୍ତରରେ ଶ୍ଵାପଦକୁଳ ବିଚରଣ କରୁଛନ୍ତି |

୧୫. ବିରମାଟିକୁ ଦେଖିଲେ ମନରେ କି ଭାବନା ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ ?

ଉ : ଅତୀତର ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ବୀରଙ୍କର ଜୀବନଗାଥାକୁ ବୁକୁତଳେ ଧାରଣକରିଥିବା ବୀରମାଟିକୁ ଦେଖ‌ିଲେ ଏକ ଅପୂର୍ବ ପ୍ରେରଣାରେ ରକ୍ତ ତାତିଉଠେ ବୋଲି କବି ଅଭିମତ ଦେଇଛନ୍ତି |

୧୬. ବୀର ମାଟି ବୁକୁତଳେ କ’ଣ ଧରି ପଡ଼ିରହିଛି ?

ଉ : ବୀର ମାଟି ବୁକୁତଳେ ବୀରମାନଙ୍କର ଜୀବନଗାଥାକୁ ସାଇତିରଖି ପଡ଼ିରହିଛି |

୧୭. ଖଣ୍ଡାୟତ ବଧୂ ନିଜର ସ୍ଵାମୀକୁ ବୀର ବେଶରେ କିଭଳି ସଜ୍ଜିତ କରୁଥିଲା ?

ଉ : ଭାଲପଟରେ ବିଜୟର ସିନ୍ଦୂର, ପୁଷ୍ପଭାଗରେ ଶରମୁଣା ଓ ଉଭୟ କରଯୁଗଳରେ ତରବାରି ଓ ଧନୁଶର ଦେଇ ଖଣ୍ଡାୟତ ବଧୂ ନିଜର ସ୍ଵାମୀଙ୍କୁ ବୀରବେଶରେ ସଜ୍ଜିତ କରୁଥିଲା |

୧୮. ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରକୁ ସ୍ୱାମୀକୁ ପଠାଇ ଖଣ୍ଡାୟତ ବଧୂ କିପରି ସମୟ କାଟୁଥୁଲା ?

ଉ : ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରକୁ ସ୍ଵାମୀକୁ ପଠାଇ ଖଣ୍ଡାୟତ ବଧୂ ଗୃହ ପ୍ରାଙ୍ଗଣରେ ସମର ସଙ୍ଗୀତ ଗାନକରୁଥିଲା |

୧୯. ବୀରବାଳା ତା’ ସ୍ଵାମୀକୁ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରକୁ କିପରି ପଠାଉଥିଲା ବୋଲି କବି କହିଛନ୍ତି ?

ଉ : ବୀରବାଳା ଜନ୍ମଭୂମିର କଲ୍ୟାଣପାଇଁ ପ୍ରାଣମୂର୍ଚ୍ଛା ସଂଗ୍ରାମ କରିବାକୁ ପ୍ରେରଣାଦେଇ ସ୍ଵାମୀକୁ ଯୁଦ୍ଧଭୂମିକୁ ପଠାଉଥିଲା |

୨୦. ବୀରବାଳା କେଉଁ ଗୀତ ଗାଉଥିଲେ ?

ଉ : ବୀରବାଳା ଗୃହାଙ୍ଗନରେ ସମର ସଙ୍ଗୀତ ଗାଉଥିଲେ |

୨୧. “ଯିବା ପାଇଁ ହବ ବୀର” – “ବୀର” ବୋଲି କାହାକୁ କିଏ ସମ୍ବୋଧନ କରିଛନ୍ତି ?

ଉ : ଏହି ସମ୍ବୋଧନ ପାଇକ କୁଳ ଲକ୍ଷ୍ମୀ, ବୀରପତ୍ନୀ, ବୀରାଙ୍ଗନା ତାଙ୍କ ବୀର ସ୍ଵାମୀଙ୍କ ପ୍ରତି କରିଛନ୍ତି |

୨୨. କେଉଁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ନେଇ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରକୁ ଯିବାକୁ ପଡ଼ିବ ବୋଲି ବୀରବାଳା କହିଛନ୍ତି ?

ଉ : ବିଳାସ କକ୍ଷଛାଡ଼ି ବୀରଭୂମିରେ ତୀରସନ୍ଧାନ କରି ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ସୈନ୍ୟକୁ ପରାଜିତ କରି ଜନ୍ମଭୂମିର ମଙ୍ଗଳ ସାଧନପାଇଁ

ବୀରବାଳା ତାଙ୍କର ବୀର ସ୍ଵାମୀଙ୍କୁ ପ୍ରେରଣା ଦେଇଛନ୍ତି |

୨୩. କେତେବେଳେ ପ୍ରିୟତମଙ୍କୁ ପାଇକବଧୂ ଆଦର କରି ନେବେ ବୋଲି କବି କହିଛନ୍ତି ?

ଉ : ଶତ ଶତ ଶତ୍ରୁସେନାଙ୍କୁ ପରାଜିତ କରି ସାଥୀରେ ବିଜୟଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କୁ ପ୍ରାପ୍ତହୋଇ ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତନ କଲେ ପାଇକବଧୂ ପ୍ରିୟତମଙ୍କୁ

ଆଦର କରି ବରଣ କରିନେବେ ବୋଲି କହିଛନ୍ତି |

୨୪. ଯୁଦ୍ଧଜୟୀମାନେ କିପରି ଫେରନ୍ତି ?

ଉ : ବିଜୟ କେତନକୁ ସ୍ଵହସ୍ତରେ ଧାରଣ କରି ଆଗରେ ସଂଗ୍ରାମ ବାଦ୍ୟର ଉତ୍ସାହପ୍ରଦ ଧ୍ଵନି ମଧ୍ୟରେ ଯୁଦ୍ଧଜୟୀମାନେ

ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତନ କରିଥାନ୍ତି |

୨୫. ତରୁଣୀ ଓ ଜନ୍ମଭୂଇଁ – ଏହି ଦୁଇଟି ମଧ୍ୟରୁ ବୀରର ପ୍ରିୟ କିଏ ହେବା ଉଚିତ ?

ଉ : ତରୁଣୀ ଓ ଜନ୍ମଭୂମି ମଧ୍ୟରୁ ଜନ୍ମଭୂମି ବୀର ପାଇଁ ପ୍ରିୟପଦ ହେବା ଉଚିତ |

୨୬. ବିଜୟୀ ସ୍ଵାମୀକୁ ଦେଖିଲେ ପାଇକବଧୂ ହୃଦୟରେ କି ଭାବ ଅନୁଭବ କରିବ ?

ଉ : ବିଜୟୀ ସ୍ଵାମୀକୁ ଦେଖି ପାଇକବଧୂ ହୃଦୟରେ ଗୌରବ ଓ ସୋହାଗ ଉଭୟର ଅନୁଭବ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବ |

୨୭. କିଏ କାହାର ପଦବନ୍ଦନା କରିବ ?

ଉ : ବୀରାଙ୍ଗନା ପାଇକବଧୂ ଯୁଦ୍ଧବିଜୟୀ ବୀର ସ୍ଵାମୀର ପଦବନ୍ଦନା କରିବ |

ସପ୍ରସଙ୍ଗ ସରଳାର୍ଥ ଲେଖ :

୨୮. “ଏଇ ଦୁର୍ଗ, ଏଇ ବନ, ଏ ନୀଳ ପ୍ରାନ୍ତର

ପଡ଼ିଅଛି ଶମଶାନ ପରି |”

ଉ : “ଏଇ ଦୁର୍ଗ.... .. ଶମଶାନ ପରି |”

ଆଲୋଚ୍ୟ ପଦ୍ୟାଂଶଟି କବି କୃଷ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ତ୍ରିପାଠୀଙ୍କର "ପାଇକବଧୂର ଉଦ୍‌ବୋଧନ" କବିତାରୁ ଉଦ୍ଧାର କରାଯାଇଅଛି | ଏଠାରେ କବି ଅତୀତ ଓଡ଼ିଆ ପାଇକକୁଳର ଖଣ୍ଡାୟତ ବୀରମାନଙ୍କର ବୀରଗାଥା ସମ୍ପର୍କରେ ଆଲୋଚନା କରିଛନ୍ତି |

ଓଡ଼ିଶାର ଦୁର୍ଗ, ବନ ଓ ପ୍ରାନ୍ତରମାନ ବୀର ପାଇକମାନଙ୍କର ରଣବାଦ୍ୟରେ ପ୍ରକମ୍ପିତ ହୋଇଉଠୁଥିଲା | ଯୋଦ୍ଧାବେଶ ଧରି ଖଣ୍ଡାୟତର ଘୋଡ଼ାର ଟପ୍‌ଟପ୍ ଶବ୍ଦ ସାଙ୍ଗକୁ ତୋପ ଓ ବନ୍ଧୁକର ଝଙ୍କାର ତଥା ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ଧନୁତୀରର ଟଙ୍କାରରେ ଯେଉଁ ବନ ଗିରି ପ୍ରାନ୍ତର | ନିନାଦିତ ହୋଇଉଠୁଥିଲା ସେହିଠାରେ ଏବେ ଦଳ ଦଳ ଶ୍ରୀପଦକୁଳଙ୍କର ବିଚରଣ ଦେଖି କବି ମର୍ମାହତ ହୋଇଉଠିଛନ୍ତି | ସେହି ଚିର କୋଳାହଳମୟ ବନପ୍ରାନ୍ତରେ ଏବେ ଶ୍ମଶାନପରି ଶ୍ରୀହୀନ ହୋଇ ପଡ଼ିରହିଛି | ଅତୀତ ଉତ୍କଳର ସେହି ବୀରମାନଙ୍କର ସ୍ମୃତିଚାରଣ କରି କବି ଉତ୍ତରଦାୟାଦମାନଙ୍କୁ ସେମାନଙ୍କର ପୂର୍ବପୁରୁଷମାନଙ୍କର ଅମ୍ଳାନ କୀର୍ତ୍ତିରାଜି ସମ୍ପର୍କରେ ଅବଗତ କରାଇବାପାଇଁ ସ୍ଵରଚିତ ଏହି ପଦ୍ୟାଶ ମାଧ୍ୟମରେ ଆପ୍ରାଣ ଉଦ୍ୟମ କରିଛନ୍ତି |

୨୯. “ଏଇ ବୀର ମାଟି

ଚାହିଁଲେ ନିମିଷେ ଯାରେ

ରକ୍ତ ଯାଏ ତାତି,

ରହିଅଛି ପଡ଼ି

ଅତୀତର ଲକ୍ଷବୀର ଗାଥା

ବୁକୁତଳେ ଧରି |”

ଉ : '' ଏଇ ବୀର ମାଟି...... ବୁକୁତଳେ ଧରି |

ଆଲୋଚ୍ୟ କବିତାଟି କବି କୃଷ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ତ୍ରିପାଠୀଙ୍କର “ପାଇକବଧୂର ଉଦବୋଧନ” ଶୀର୍ଷକ କବିତାର ଅଂଶବିଶେଷ ଅଟେ | ଏଠାରେ କବି ଉତ୍କଳର ବୀରମାଟି କିପରି ଅତୀତର ବୀରପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଚିରଗର୍ବିଣୀ ହୋଇଉଠିଛି ସେହି ସମ୍ପର୍କରେ ଆଲୋକପାତ କରିଛନ୍ତି |

ଓଡ଼ିଶାର ବିରଗର୍ବିଣୀ ମାଟି ଯାହାକୁ ମୁହୂର୍ବେ ମାତ୍ର ଚାହିଁଦେଲେ ପ୍ରେରଣାର ଉଷ୍ଣତାରେ ରକ୍ତ ତାତିଯାଏ – ହୃଦୟରେ ଜାଗରଣ ଆଣେ ତନୁ ମନରେ ରୋମାଞ୍ଚ ସୃଷ୍ଟିକରେ, ବୀରତ୍ଵର ମାଦକତାରେ ଦେଶପ୍ରେମର ମଧୁସ୍ରାବୀ ସ୍ରୋତ ପ୍ରବାହିତ ହୁଏ ସେହି ବୀରମାଟି ଅତୀତର ଲକ୍ଷ ବୀରଗାଥାକୁ ଛାତିତଳେ ସାଇତିରଖି ଦୀର୍ଘଶ୍ଵାସରେ ଶ୍ରୀହୀନ ହୋଇ ପଡ଼ିରହିଛି | ତା’ର ବୀର ପାଇକଙ୍କର ତନୁଶ୍ରୀରେ ମ୍ଳାନତା, ମୁଖରେ ଶୁଷ୍କତା ଓ ହୃଦୟରେ ନୈରାଶ୍ୟତା – କାରଣ ଅତୀତରେ ତା’ର ବୀରପୁତ୍ରମାନେ ଆଉ ନାହାନ୍ତି , ଖଣ୍ଡାୟତ ପୁଅର ସେହି ବୀରତ୍ଵର ତୂର୍ଯ୍ୟନାଦ ଆଜି ତିରୋହିତ |

ଏତେ ସତ୍ତ୍ଵେ ମଧ୍ୟ ସେହି ମାଟିର ଅଦ୍ଭୁତ କୁହୁକ ରହିଛି - ମୁହୁର୍ଭକର ଚାହାଣି ଶରୀରରେ ବୀର ରକ୍ତର ଅନ୍ତଃସ୍ରୋତା ଫଲ୍‌ଗୁକୁ ପୁନଃପ୍ରବାହିତ କରିପାରେ | ଆଲୋଚ୍ୟ ପଦ୍ୟାଂଶ ମାଧ୍ୟମରେ କବି ପୁଣ୍ୟ ଜନ୍ମମାଟିର ମାହାତ୍ମ୍ୟ କୀର୍ତ୍ତନ କରିବାସହ ଖଣ୍ଡାୟତ ପୁତ୍ରର ପ୍ରାଚୀନ ଗୌରବ ଉପରେ ଆଲୋକପାତ କରିଯାଇଛନ୍ତି, ଯାହା ପାଠକର ପ୍ରାଣକୁ ଦେଶପ୍ରେମର ପବିତ୍ର ପ୍ରାଣ ପ୍ରବାହକୁ ପୁନର୍ବାର ପରିପ୍ଳାବିତ କରେ |

୩୦. “ମନ୍ଦାରର ମାଳା ବକ୍ଷପଟେ

ଲମ୍ବାଇଲା ଆଦର ଯତନେ |”

ଉ : “ମନ୍ଦାରର.....................ଯତନେ |”

ଆଲୋଚ୍ୟ ପଦ୍ୟାଂଶଟି କବି କୃଷ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ତ୍ରିପାଠୀଙ୍କ ଦ୍ଵାରା ରଚିତ “ପାଇକବଧୂର ଉଦ୍‌ବୋଧନ” କବିତାରୁ ଉଦ୍ଧୃତ | ଏଠାରେ କବି ଖଣ୍ଡାୟତ ଘରର କୂଳଲକ୍ଷ୍ମୀ ବୀରପତ୍ନୀ ବୀରାଙ୍ଗନା ପାଇକବଧୂର ଦେଶପାଇଁ ଅପୂର୍ବ ଆତ୍ମତ୍ୟାଗ ଉପରେ ଆଲୋକପାତ କରିଛନ୍ତି |

ଅତୀତ ଉତ୍କଳର ଖଣ୍ଡାୟତ କୁଳର ପାଇକବଧୂ ଦେଶ, ଜାତି ଜନ୍ମଭୂମି ପାଇଁ ନିଜର ପ୍ରାଣଧନ ପତିକୁ କିପରି ସଜାଇଦେଇ ସମରସଙ୍ଗୀତ ଗାଇ ଗାଇ ଯୁଦ୍ଧଭୂମିକୁ ପଠାଇ ଦେଇଥିଲା, ତାହାର ଏକ ଅତୁଳନୀୟ ଚିତ୍ରକୁ ଏଠାରେ ଉପସ୍ଥାପି କରିଛନ୍ତି |

ଜନନୀ କନ୍ମଭୂମି ପାଇଁ ଅତୀତ ଉତ୍କଳରେ ନାରୀର ନିରବ ତ୍ୟାଗର ଏକ ଜୀବନ୍ତ ଛବି କବି ଏଠାରେ ବର୍ଣ୍ଣନାକରିଛନ୍ତି |

ପାଇକବଧୂ ତା’ର ସ୍ୱାମୀକୁ ଯୋଦ୍ଧାବେଶରେ ସଜାଇବାକୁ ଯାଇ କପାଳରେ ସିନ୍ଦୂରବିନ୍ଦୁ, ଉଭୟ କରରେ ତରବାରି, ଧନୁଶର ଓ ପୃଷ୍ଠଭାଗରେ ଶରମୁଣା ବାନ୍ଧିଦେଉଥିଲା | ନିଜର ପ୍ରିୟତମ ଗଳାରେ ମନ୍ଦାରମାଳା ଦେଇ ସେ ମାଙ୍ଗଳିକ ହୁଳହୁଳି ପକାଇଥଲା | ମନ୍ଦାରମାଳା ସାଧାରଣତଃ ଯେଉଁମାନେ ଦେବୀଙ୍କ ପାଖରେ ବଳିପଡ଼ନ୍ତି ସେହିମାନଙ୍କ ଗଳାରେ ଝୁଲାଯାଏ; କିନ୍ତୁ ଏଠାରେ ପାଇକବଧୂ ଜନନୀ ଜନ୍ମଭୂମିଙ୍କ ସେବାରେ ତା’ର ପତିକୁ ବଳିଦେବାପାଇଁ ମନ୍ଦାରମାଳାରେ ସଜାଇଦେବାପାଇଁ ତିଳେହେଲେ କୁଣ୍ଠା ବୋଧ କରୁ ନଥିଲା |

ପ୍ରାଚୀନ ଉତ୍କଳରେ ପାଇକବଧୂର ଦେଶପାଇଁ ଆତ୍ମବଳିଦାନର ଏହି ଅପୂର୍ବ ଦୃଶ୍ୟ ଉତ୍କଳ ବଧୂର ଏହି ଚରମ ଆତ୍ମତ୍ୟାଗର ଉତ୍କର୍ଷ ସମଗ୍ର ବିଶ୍ଵ ଇତିହାସରେ ମଧ୍ୟ ବିରଳ ଅଟେ |

୩୧. “ତରୁଣୀ ବକ୍ଷ ଲାଗି ପ୍ରିୟତମ ଜନ୍ମ ନୁହଁଇ ତବ

ଜନ୍ମଭୂଇଁର ମଙ୍ଗଳ ଲାଗି ଜୀବନ ଦେବାକୁ ହବ |”

ଉ : ତରୁଣୀ ବକ୍ଷ ...............ଦେବାକୁ ହବ |”

ଆଲୋଚ୍ୟ ପଦ୍ୟାଂଶଟି କବି କୃଷ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ତ୍ରିପାଠୀଙ୍କ ଦ୍ଵାରା ରଚିତ “ପାଇକବଧୂର ଉଦ୍‌ବୋଧନ” କବିତାରୁ ଉଦ୍ଧାର କରାଯାଇଅଛି | ଏଠାରେ କବି ଅତୀତ ଉତ୍କଳର ଖଣ୍ଡାୟତ କୁଳଲକ୍ଷ୍ମୀ ବୀରାଙ୍ଗନା ପାଇକବଧୂର ଚରମ ଆତ୍ମୋତ୍ସର୍ଗର ନୈସର୍ଗିକ ଚିତ୍ର ଓ ଦେଶପ୍ରେମକୁ ଅତି ଜୀବନ୍ତ ଭାବରେ ବର୍ଣ୍ଣନାକରିଛନ୍ତି |

ଖଣ୍ଡାୟତ ବୀରର ଜନ୍ମଜାତକରେ ପତ୍ନୀ ସୋହାଗ ହେବାର ଲେଖା ନାହିଁ, ଅଛି ବୀରପ୍ରସବିନୀ ଉତ୍କଳମାତାର ଶିରୋନ୍ନତ କରି ତା'ର ମଙ୍ଗଳଲାଗି ପ୍ରାଣବଳି ଦେବାର ଦୁର୍ବାର ସଂକଳ୍ପ | ବୀରାଙ୍ଗନା ପାଇକବଧୂ ତା’ର ପ୍ରିୟତମକୁ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ସଚେତନ କରାଇ ନିଜ ସ୍ଵାମୀଙ୍କୁ ଜନନୀ ଜନ୍ମଭୂମି ପାଇଁ ଉତ୍ସର୍ଗ କରିଦେବାର ଦୁଃସାହସିକ ପଦକ୍ଷେପନେଇଛି- ଯାହା ତାହାର ଅପୂର୍ବ ତ୍ୟାଗ ବଳିଦାନକୁ ପ୍ରମାଣିତ କରେ | ସେ ଧନୁତୀର ହସ୍ତରେ ଧରାଇ, ତା’ର ପତିକୁ ଯୋଦ୍ଧାବେଶରେ ସଜାଇଦେଇ କପାଳରେ ବିଜୟ ସିନ୍ଦୂର ପିନ୍ଧାଇ ବକ୍ଷରେ ମନ୍ଦାରମାଳା ଲମ୍ବାଇ ଗୃହାଙ୍ଗନରେ ସମର ସଙ୍ଗୀତ ଗାନ କରି କରି ସ୍ଵାମୀକୁ ପ୍ରେରଣା ଦେଇଛି | ଆବଶ୍ୟକପଡ଼ିଲେ ଜନ୍ମଭୂମିପାଇଁ ପ୍ରାଣବଳି ଦେବାକୁ ପତ୍ନୀ ପତିକୁ ପ୍ରେରଣା ଦେବାର ଦୁର୍ବାର ସଂକଳ୍ପ ଏକମାତ୍ର ଓଡ଼ିଆ ପାଇକବଧୂର ଉଦ୍‌ବୋଧନରେ ହିଁ ସମ୍ଭବପର | ଆଲୋଚ୍ୟ ପଦ୍ୟାଂଶଟିରେ କବି ସେହି ଅପୂର୍ବ ପ୍ରେରଣା ଉପରେ ଆଲୋକପାତ କରି ଯାଇଛନ୍ତି |

ଦୀର୍ଘ ଉତ୍ତରମୂଳକ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର

୩୨. ଶଂସିତ କବିତାଟିରେ କବିଙ୍କର ଦେଶାତ୍ମବୋଧ ଓ ଜାତୀୟଭାବ କିପରି ପ୍ରକଟିତ ହୋଇଛି, ଆଲୋଚନା କର |

ଉ : ଆଲୋଚ୍ୟ କବିତାଟି କବି କୃଷ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ତ୍ରିପାଠୀଙ୍କ ଦ୍ଵାରା ରଚିତ “ପାଇକବଧୂର ଉଦ୍‌ବୋଧନ” କବିତାରୁ ଉଦ୍ଧାର କରାଯାଇଅଛି | ଏଠାରେ କବିଙ୍କର ଦେଶାତ୍ମବୋଧ ଓ ଜାତୀୟଭାବ ଅତି ଜୀବନ୍ତ ଭାବରେ ଉକ୍ତ କବିତା ମାଧ୍ୟମରେ ପ୍ରକଟିତ ହୋଇଉଠିଛି | କବି କୃଷ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ତ୍ରିପାଠୀ ଜଣେ ଆଦର୍ଶ ମାନବବାଦୀ ତଥା ଜାତିପ୍ରେମୀ କବି ଯେ ଜାତିର ଐତିହ୍ୟ ଓ ପରମ୍ପରାକୁ ନେଇ ଅନେକ ପ୍ରେରଣାତ୍ମକ ସୃଷ୍ଟିସମ୍ଭାରମାନ ଜନତାଙ୍କୁ ଉପହାର ଦେଇଯାଇଛନ୍ତି | ନିଜର ସ୍ଵଦେଶ, ସମାଜ ଓ ଜନତାଙ୍କୁ ଦେଶପ୍ରେମ ଓ ଜାତିପ୍ରେମରେ ଉଦ୍‌ବୁଦ୍ଧ କରିବାପାଇଁ କବି ଅତୀତର ପରମ୍ପରା ,ଆଦର୍ଶ ଓ ଆତ୍ମୋତ୍ସର୍ଗର ଅନେକ କାହାଣୀ ତାଙ୍କର ସାହିତ୍ୟ ସୃଷ୍ଟି ମାଧ୍ୟମରେ ଅତି ଜୀବନ୍ତ ଭାବରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛନ୍ତି |

ଆଲୋଚ୍ୟ କବିତାଟି ସମାଜରେ ଜନତାଙ୍କୁ ଉଦ୍‌ବୁଦ୍ଧ କରିବାପାଇଁ ଏକ ଅମୋଘ ମହୌଷଧ୍ଵସ୍ଵରୂପ ଯେଉଁଠି ନାରୀର ଆତ୍ମତ୍ୟାଗର ଏକ ଅପୂର୍ବ ଚିତ୍ର ଉପସ୍ଥାପିତ କରାଯାଇଅଛି । କବିତାର ପ୍ରାରମ୍ଭରେ କବି ଅତୀତ ଉତ୍କଳର ଖଣ୍ଡାୟତ କୁଳର ବୀରମାନଙ୍କଦ୍ଵାରା ପ୍ରକମ୍ପିତ ବନଭୂମି, ସେମାନଙ୍କର ସମରସଜ୍ଜା, ରଣଶିଙ୍ଗା, ଘୋଡ଼ାରଟପ୍‌ଟପ୍ ଶବ୍ଦ ପ୍ରଭୃତିକୁ ସ୍ମୃତିପଥରେ ଥାପି ଗଭୀର ଭାବରେ ମର୍ମାହତ ହୋଇପଡ଼ିଛନ୍ତି | ସେହି ଭୂମି, ସେହି ପ୍ରାନ୍ତର, ସେହି ଦୁର୍ଗ ଆଜି ଜୀର୍ଣ୍ଣଶୀର୍ଣ୍ଣ ଓ ଶ୍ରୀହୀନ ହୋଇ ପଡ଼ିରହିଛି | ସେଠାରେ ଶ୍ଵାପଦକୁଳ ନିର୍ଭୟରେବିଚରଣ କରୁଛନ୍ତି | ଅତୀତର ସେହି ବୀରଗାଥା ନୀରବରେ ସମୀରଣର ଗୁଞ୍ଜରଣରେ ସ୍ମୃତିପଥାରୂଢ଼ ହେଉଅଛି | ବୀରପ୍ରସବିନୀ, ବୀରଗରବିଣୀ ମାତୃଭୂମିର ଏହି ଶୋଚନୀୟ ଦୈନ୍ୟ ସ୍ଥିତିରେ ବୁଥିତ କବିର ଭଗ୍ନହୃଦୟରୁ ଝରିଆସିଛି –

“ ଏଇ ଦୁର୍ଗ, ଏଇ ବନ, ଏ ନୀଳ ପ୍ରାନ୍ତର

ପଡ଼ିଅଛି ଶମଶାନ ପରି

ଫୁଟେ ନାହିଁ ତୋପ ଓ ବନ୍ଧୁକ

ଛୁଟେ ନାହିଁ ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ତୀର

ଟପ୍ ଟପ୍ ଚାଲେନାହିଁ ଘୋଡ଼ା

ସମୀରଣ ବହିଯାଏ ନିରବେ ଗୁଞ୍ଜରି |”

ପରବର୍ତ୍ତୀ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ କବିଙ୍କର ହୃଦୟରେ ବୀରମାଟିର ଚମତ୍କାରିତା ଉପଲବଧି ହୋଇଛି । ଯେଉଁ ମାଟି ଛାତିତଳେ ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ବୀରଙ୍କର ଗାଥା ସାଇତିରଖିଛି, ଯାହାର ପ୍ରେରଣାପ୍ରଦ ଛବିକୁ ନିମିଷେ ଚାହିଁଦେଲେ ଛାତିତଳର ରକ୍ତ ଜାତୀୟତାର ମାଦକତାରେ ଉତ୍ତେଜିତ ହୋଇଯାଏ, କବି ସେହି ମାଟିର ନୀରବ ଶ୍ରୀହୀନ ଛବିରେ ମର୍ମନ୍ତୁଦ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଅନୁଭବ କରିଛନ୍ତି | ଅତି ବ୍ୟଥିତ ପ୍ରାଣରେ ସେ କହିଛନ୍ତି –

“ଏଇ ବୀର ମାଟି !

ଚାହିଁଲେ ନିମିଷେ ଯାରେ ରକ୍ତ ଯାଏ ତାତି,

ରହିଅଛି ପଡ଼ି ଅତୀତର ଲକ୍ଷବୀର ଗାଥା

ବୁକୁତଳେ ଧରି |”

ବୀରଗରବିଣୀ ବୀରପ୍ରସୂ ଭୂମିର ଏହି ଦୀନହୀନ ଶ୍ରୀହୀନ ଛବି | ସେହି ଭୂମି ନୀରବରେ ନିର୍ବାକ୍ ସ୍ପନ୍ଦନରହିତ ହୋଇଛି | ବୀରତ୍ଵର ପ୍ରାଣପ୍ରବାହ ତା’ଠାରୁ ତିରୋହିତ | କବି ସେହି ଭୂମିର ବନ, ପ୍ରାନ୍ତରଓ ଦୁର୍ଗ ଶିଳାକୁ ଅତି ବ୍ୟାକୁଳ ଭାବରେ ତା’ର ପୂର୍ବ ଐତିହ୍ୟର ଗୌରବମୟ ଅଧ୍ୟାୟକୁ ପୁନର୍ବାର ପ୍ରକାଶିତ କରିବାପାଇଁ ନମ୍ର ନିବେଦନ କରିଛନ୍ତି। ଖଣ୍ଡାୟତ ବଧୂର ଚରମ ଆତ୍ମୋତ୍ସର୍ଗର କାହାଣୀକୁ ସେ ଉନ୍ମୋଚନ କରିଛନ୍ତି | ଯେଉଁ ଦେଶର ନାରୀ ତା’ର ସ୍ଵାମାକୁ ବୀରବେଶରେ ସଜ୍ଜିତ କରି ରଣଭୂମିକୁ ନିଃଶଙ୍କରେ ପଠାଇଦେଇ ସମର-ସଙ୍ଗୀତ ଗାଇ ପ୍ରେରଣା ଦେଇପାରେ – ସେହି ଦେଶର ପୁରୁଷ ଆଜି କ୍ଲୀବ, ଶ୍ରୀହୀନ ଓ କିଂକର୍ତ୍ତବ୍ୟବିମୂଢ଼ । ଜାତିର ଏହି ଦୁର୍ଦ୍ଦିନରେ ବୀରତ୍ଵର ଏହି ପରାଜୟରେ କବିପ୍ରାଣ ଆତ୍ମଗ୍ଳାନିରେ ଜର୍ଜରିତ ହୋଇଉଠିଛି ।ତେଣୁ ଜଣେ ଜାତୀୟତାବାଦୀ, ଦେଶପ୍ରେମୀ କବି ଭାବରେ ସେ ଏ ଦେଶର ଜାତିକୁ, ଜନତାଙ୍କୁ ଓ ପୁରୁଷକାରକୁ ପାଇକବଧୂର ଉଦ୍‌ବୋଧନରେ, ନାରୀମୁଖର ଆହ୍ଵାନରେ ଶୁଣାଇଛନ୍ତି—

“ତରୁଣୀ ବକ୍ଷ ଲାଗି ପ୍ରିୟତମ ଜନ୍ମ ନୁହଁଇ ତବ

ଜନ୍ମଭୂଇଁର ମଙ୍ଗଳ ଲାଗି ଜୀବନ ଦେବାକୁ ହବ |”

ଯେଉଁ ଦେଶର ନାରୀ ତା’ର ସମସ୍ତ ସୁଖ ଓ ବିଳାସିତାକୁ ତୁଚ୍ଛକରି ସମର-ସଙ୍ଗୀତର ପ୍ରେରଣା ଦେଇପାରେ ସେହି ଦେଶର ପୁରୁଷ ଜାତିରଦୁର୍ଦ୍ଦିନରେ ଜନ୍ମଭୂମିର ସୁରକ୍ଷାପାଇଁ ଆତୋତ୍ସର୍ଗ ନ କରି ରହିପାରନ୍ତା କିପରି ? ଅତୀତ ଉତ୍କଳର ଐତିହ୍ୟ ସେହି ବୀରପୁତ୍ର ଓ ବୀରରମଣୀଙ୍କପାଇଁ ଧନ୍ୟ ହୋଇଛି | କବି ବର୍ତ୍ତମାନର ଜୀବ, ନପୁଂସକ ସମାଜକୁ ସେହି ସ୍ଵର୍ଗୀୟ ସ୍ମୃତିର ଉନ୍ମୋଚନ କରି ଯଥାର୍ଥ ଦେଶପ୍ରେମ ଓ ଜାତିପ୍ରେମର ଦୃଷ୍ଟାନ୍ତ ସ୍ଥାପନ କରିଛନ୍ତି | ତେଣୁ ଶଂସିତ କବିତାଟିରେ କବି ହୃଦୟର ସମସ୍ତ ଅନାବିଳ ଦେଶାତ୍ମବୋଧ ତଥା ଅସୀମ ଜାତିପ୍ରୀତି ଅତି ଜୀବନ୍ତ ଭାବରେ ପ୍ରକଟିତ ହୋଇଛି |

୩୩. ଅତୀତ ଉତ୍କଳର ଶୌର୍ଯ୍ୟ ଓ ସାମରିକ ବିଭବର ଯେଉଁ ଚିତ୍ର କବିତାଟିରେ ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇଛି ତାହା ବର୍ଣ୍ଣନା କର |

ଉ : ଆଲୋଚ୍ୟ “ପାଇକବଧୂର ଉଦ୍‌ବୋଧନ” କବିତାଟି କବି କୃଷ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ତ୍ରିପାଠୀଙ୍କ ଦ୍ଵାରା ରଚିତ ହୋଇଅଛି | ଉକ୍ତ କବିତାରେ କବି ଅତୀତ ଉତ୍କଳର ଶୌର୍ଯ୍ୟ, ବୀର୍ଯ୍ୟ ଓ ସାମରିକ ବିଭବର ଚିତ୍ର ଅତି ନିଖୁଣ ଭାବରେ ଉପସ୍ଥାପନ କରିଛନ୍ତି | ପ୍ରାଚୀନ ଉତ୍କଳରେ ଖଣ୍ଡାୟତ କୁଳର ପାଇକମାନଙ୍କର ରଣସଜ୍ଜା ଓ ସମର କୌଶଳର ବିଚକ୍ଷଣତା ଶତ୍ରୁପକ୍ଷକୁ ସ୍ତବ୍‌ଧ ଚକିତ କରିଦେଉଥଲା | ଜନ୍ମଭୂମିର କଲ୍ୟାଣପାଇଁ ସେମାନେ ରଣଭୂମିରେ ପ୍ରାଣପାତ କରିବାକୁ ମଧ୍ୟ ପଶ୍ଚାତପଦ ହେଉ ନ ଥିଲେ | ସେଥ‌ିପାଇଁ ସେମାନଙ୍କର ବୀରାଙ୍ଗନା ପତ୍ନୀମାନଙ୍କ ପ୍ରେରଣା ମଧ୍ୟ କମ୍ ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ ନଥିଲା। ଯୁଦ୍ଧଗାମୀ ସ୍ଵାମୀକୁ ସମର ଗୀତ ଗାଇ ଭାଲପଟରେ ବିଜୟର ସିନ୍ଦୂରଟୀକା ପିନ୍ଧାଇ ସେ ଅମ୍ଳାନ ବଦନରେ ରଣଭୂମିକୁ ପଠାଇଦେଇ ତା’ର ଅସୀମ ଧୈର୍ଯ୍ୟର ପରିଚୟ ଦେଉଥିଲା |

ଅତୀତର ସେହି ଶୌର୍ଯ୍ୟ, ବୀରତ୍ୱ ଓ ସମର କୌଶଳ ଆଜି ଲୁପ୍ତପ୍ରାୟ; ତଥାପି କର୍ପୂର ଯାଇ କନା ପଡ଼ିଲାପରି ସେହି ସୌଭାଗ୍ୟପୂର୍ଣ୍ଣ ମୁହୂର୍ତ୍ତର ଚିତ୍ର ଆଜି କବି ଲେଖନୀରେ ଉଜ୍ଜୀବିତ ରହିଅଛି | କବି ରାଧାନାଥଙ୍କ ଭାଷାରେ –

“କର୍ପୂର ଯାଇଣ କନା ପଡ଼ିଥିଲେ

କନା ରଖୁଥାଏ କର୍ପୂର ସ୍ମୃତି

କନା ଜଳି ଯଦି ହୋଇବ ପାଉଁଶ

ତା’ ଦେଖ ଧରିବ କିଏ ସେ ଧୃତି ?”

ଅତୀତ ଉତ୍କଳର ଶୌର୍ଯ୍ୟ ଓ ସାମରିକ ବିଭବ ଆଜି କର୍ପୂରପରି ଉଭାଇଯାଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସେହି ସୌଭାଗ୍ୟର ଚିହ୍ନ କନା ପଡ଼ିଥିଲା ପରି ଆଜି କବି ଲେଖନାରେ ପରିସ୍ଫୁଟିତ | ଯୁଗେ ଯୁଗେ ହିଁ ଛାତିର ଐତିହ୍ୟ ଓ ପରମ୍ପରାକୁ ସମ୍ଭାଳିଧିରେ, ସାଇତିରଖେ | ନଚେତ

କନା କଳିରଲାପରି ସେସବୁ ନିଶ୍ଚିହ୍ନ ହୋଇଯାଇ ଉତ୍ତରପୁରୁଷଙ୍କର କବିତାଟିରେ ଅତୀତ ଇତ୍କଳର ସେହି ପାଇକକୁଳର ପାରମ୍ପରିକ ଶୈର୍ଯ୍ୟ ଓ ସାମରିକ ବିଭବର ଯଥାର୍ଥ ସ୍ଵରୂପକୁ ଉଦ୍‌ଘାଟନ କରି ଜାତିର ଅଶେଷ କଲ୍ୟାଣ ସାଧନ କରିଛନ୍ତି | ବୀରତ୍ଵର ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଯୁଗକୁ ସାଇତିରଖିଛନ୍ତି ସାରସ୍ଵତ ସୃଷ୍ଟିର ବୈଭବ ମାଧ୍ୟମରେ |

ପ୍ରାଚୀନ ଖଣ୍ଡାୟତ ବୀରର ରଣବାଦ୍ୟ ଓ ସମରସଜ୍ଜା କିପରି ହୃଦୟସ୍ପର୍ଶିଥିଲା ତାହାକୁ ସେ ଅତି ନିଖୁଣ ଭାବରେ ବର୍ଣ୍ଣନାକରିଛନ୍ତି.

“ଏଇ ଦୁର୍ଗ, ଏଇ ବନ, ଏ ନୀଳ ପ୍ରାନ୍ତର

ପଡ଼ିଅଛି ଶମଶାନ ପରି

ନାହିଁ ସେ ପାଇକବାଦ୍ୟ ରଣ-ଶିଙ୍ଗା

ନାହାନ୍ତି ସେ ଯୋଦ୍ଧବେଶ ଧରି

ଖଣ୍ଡାୟତ ବୀର |”

ଖଣ୍ଡାୟତ ବୀରର ରଣ-ଶିଙ୍ଗା ବାଦ୍ୟରେ ବନଭୂମି ପ୍ରକମ୍ପିତ ହୋଇଉଠୁଥିଲା | ବୀରମାନେ ଅଶ୍ଵାରୋହଣ କରି ତୋପ ଓ ବନ୍ଧୁକର ଧ୍ୱନିରେ ସେ ଗଗନପବନକୁ ମୁଖରିତ କରିବାସହ ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ତୀରରେ ସେ ଶତ୍ରୁ ପକ୍ଷକୁ ବ୍ୟସ୍ତବିବ୍ରତ କରିଦେଉଥଲେ | ତହିଁରେ ବନ, ପ୍ରାନ୍ତର ଓ ଦୁର୍ଗ ଶିଳାମାନଙ୍କରେ ଦୁଷ୍କର୍ଷ ପାଇକପୁଅର ସେହି ବିଜୟଗାରିମା ସ୍ଵସ୍ଵରୂପ ଆଙ୍କି ହୋଇଯାଇଛି |

ଖଣ୍ଡାୟତ ଘର ବୀରଙ୍ଗନା ବୀରପତ୍ନୀ ରଣଶିଙ୍ଗାର ବାଦ୍ୟତାନରେ ସ୍ଵାମୀକୁ ଯୁଦ୍ଧବେଶରେ ସଜାଉଥିଲା। ଉଭୟ କରରେ

ଶାଣିତ ତରବାରି ଓ ଦୀପ୍ତ ଧନୁଶର, ପୃଷ୍ଠଭାଗରେ ଶରମୁଣା ଦେଇ କପାଳରେ ସେ ବିଜୟର ଟୀକା ଆଙ୍କିଦେଉଥିଲା। ସେହି ଶୌର୍ଯ୍ୟ ଓ ସାମରିକ ବିଭବର ଚିତ୍ରକୁ କବି ଅତି ନିଖୁଣ ଭାବରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛନ୍ତି –

“କରେ ଦେଲା ତୀକ୍ଷଣ ତରବାର

ଭାଲେ ଦେଲା ବିଜୟ ସିନ୍ଦୂର

ଶରମୁଣା ବାନ୍ଧିଲା ଚରମେ

ଆର କରେ ଦୀପ୍ତ ଧନୁଶର |”

ଏହିପରି ସମରସଜ୍ଜାରେ ସଜାଇ ଖଣ୍ଡାୟତ ପାଇକବଧୂ ସମର ସଙ୍ଗୀତରେ ସ୍ଵାମୀଙ୍କୁ ଉତ୍ସାହିତ କରି ବିଜୟଲକ୍ଷ୍ମୀକୁ ସାଥିରେ ଧରି ଆସିବାପାଇଁ ପ୍ରେରଣା ଦେଇଥିଲା। ସେହି ଅପୂର୍ବ ତ୍ୟାଗ ଓ ଅସୀମ ସାହସିକପୂର୍ଣ୍ଣ ଉତ୍ସାହଭରା ଉଦବୋଧନକୁ କବି ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛନ୍ତି –

“ଆଗେ ବାଜୁଥିବା ସଂଗ୍ରାମ ବାଜା ପଛେ ଆସୁଥିବା ତମେ

ବିଜୟ କେତନ ହାତେ ଧରିଥବ ଦେଖବି ନୟନ କଣେ’

ଏହି ବେଶରେ ତା’ର ପ୍ରିୟତମଙ୍କୁ ଦେଖିବାପାଇଁ ଶୌର୍ଯ୍ୟ, ବୀର୍ଯ୍ୟ ଓ ଧୈର୍ଯ୍ୟର ପ୍ରତୀକସ୍ଵରୂପ ପାଇକବଧୂ ତା’ର ଚରମ ଦୁର୍ବାର ଅଭିଳାଷ ପୋଷଣ କରୁଥିଲା | ପୁଣି ସ୍ଵାମୀଙ୍କୁ ବକ୍ଷରେ ଆନନ୍ଦର ତେଜୋଦୀପ୍ତ ଶିଖା ନେଇ ଶତ୍ରୁର ସମ୍ମୁଖୀନ ହେବାପାଇଁ ଆହ୍ଵାନ କରି ସେ ଗାଇଥିଲା—

“ଯାଅ ପ୍ରିୟତମ ସମର କ୍ଷେତ୍ରେ ବକ୍ଷେ ଅନଳ ଭାରି |”

ବାସ୍ତବରେ କବି ଆଲୋଚ୍ୟ କବିତାଟିରେ ଅତୀତ ଜଳଛର ରୌପ୍ୟ ଓ ସାମରିକ ବିଭବର ଏକ ମର୍ମସ୍ପର୍ଶୀ ଚିତ୍ର ଉପସ୍ଥାପନା କରି ପାଇଛନ୍ତି |

୩୪. ନାରୀ ଯୁଗେ ଯୁଗେ ପ୍ରେରଣାଦାୟିନୀ – ଉକ୍ତିଟିକୁ ପଠିତ କବିତା ଅନୁସରଣରେ ପ୍ରମାଣ କର |

ଉ : କବି କୃଷ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ତ୍ରିପାଠୀଙ୍କ ଦ୍ଵାରା ରଚିତ “ପାଇକବଧୂର ଉଦ୍‌ବୋଧନ” କବିତାଟି ଏକ ଆଦର୍ଶ ଦେଶାତ୍ମବୋଧକ କବିତା, ଯେଉଁ କବିତାରେ କବିଙ୍କର ଜାତିପ୍ରୀତି, ଐତିହ୍ୟ ଓ ପ୍ରାଚୀନ ଉତ୍କଳର ପାରମ୍ପାରିକ ଶୌର୍ଯ୍ୟ, ବୀର୍ଯ୍ୟ ତଥା ନାରୀର ଆତ୍ମତ୍ୟାଗ ପ୍ରଭୃତି ଅତି ଜୀବନ୍ତ ଭାବରେ ପରିସ୍ଫୁଟିତ ହୋଇଉଠିଛି | କବି ଉକ୍ତ କବିତାରେ ପାଇକବଧୂ ମୁଖରେ ଜନନୀସ୍ଵରୂପା ଜନ୍ମଭୂମିର ସୁରକ୍ଷାପାଇଁ ପ୍ରେରଣା ପ୍ରଦାନ କରି ଖଣ୍ଡାୟତ କୁଳଲକ୍ଷ୍ମୀ, ବୀରପତ୍ନୀ, ବୀରାଙ୍ଗନାର ତ୍ୟାଗ, ଆଦର୍ଶ ଓ କର୍ତ୍ତବ୍ୟନିଷ୍ଠା ଉପରେ ଆଲୋକପାତ କରିଛନ୍ତି |

“ନାରୀ ଯୁଗେ ଯୁଗେ ପ୍ରେରଣାଦାୟିନୀ’, ଏହାର ସତ୍ୟତା ଉକ୍ତ କବିତାରେ କବି ପ୍ରମାଣିତ କରିଛନ୍ତି | ନାରୀ ଶକ୍ତିମୟୀ, ନାରୀ ଶକ୍ତିସ୍ଵରୂପିଣୀ, ଜାତିର ଗୌରବ ଓ ଦେଶର ସେ ଭୂଷଣସ୍ଵରୂପା | ତେଣୁ କୁହାଯାଏ –

“ଶକ୍ତି ସ୍ଵରୂପିଣୀ ରମଣୀଗଣ

ଜାତୀୟ ଉନ୍ନତି ଦେଶ ଭୂଷଣ |

ନାରୀ ଜାତି ଯେବେ ହେବଟି ଦମ୍ଭ

ଏକା ସେ ଗଢ଼ିବ ଜାତିର ସ୍ତମ୍ଭ |”

ଯୁଗେ ଯୁଗେ ଏହାର ସତ୍ୟତା ପ୍ରମାଣିତ। ନାରୀ ଭିତରେ ଅନ୍ତର୍ନିହିତ ଫଲ୍‌ଗୁର ଧାରା ସମ ଶକ୍ତିର ମହାସ୍ରୋତ ପ୍ରବାହିତ, ଯାହାକୁ

ସେ ତା'ର ତ୍ୟାଗ, ନିଷ୍ଠା, ଆଦର୍ଶ ଓ ଆତ୍ମବଳି ଦ୍ଵାରା ପୁରୁଷ ପ୍ରାଣରେ ପ୍ରେରଣା ରୂପରେ ସଂଚାରିତ କରିପାରେ | ପାଇକବଧୂର ଉଦ୍‌ବୋଧନ ମାଧ୍ୟମରେ କବି ଏହାର ସତ୍ୟତା ପ୍ରମାଣିତ କରିଛନ୍ତି, ଯେଉଁଠି ସେ ତା'ର ଯୁଦ୍ଧାଭିମୁଖୀ ସ୍ଵାମୀଙ୍କୁ ପ୍ରେରଣାଦେଇ କହିଛନ୍ତି–

“ଯିବାପାଇଁ ହବ ଋଣ ପ୍ରାଙ୍ଗଣେ ଯିବାପାଇଁ ହବ ବୀର

ମାରିବାକୁ ହବ ଲକ୍ଷ ସଇନି ଫୋପାଡ଼ି ଲକ୍ଷ ତୀର |

ତରୁଣୀ ବକ୍ଷ ଲାଗି ପ୍ରିୟତମ ଜନ୍ମ ନୁହଁର ତବ

ଜନ୍ମଭୂଇଁର ମଙ୍ଗଳ ଲାଗି ଜୀବନ ଦେବାକୁ ହବ |”

ଜନ୍ମଭୂମିର ମଙ୍ଗଳପାଇଁ ନିଜର ସ୍ଵାମାଙ୍କ ଜୀବନ ଉତ୍ସର୍ଗ କରିଦେବାପାଇଁ ପ୍ରେରଣା ଦେବାର ଦୁର୍ବାର ପଦକ୍ଷେପ କେବଳ ପାଇକବଧୂ ହିଁ ଦେଇପାରେ | ନାରୀର ଏ ଅପୂର୍ବ ବଳିଦାନ, ଏ ଅତ୍ୟାଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଦମ୍ଭୋକ୍ତି ଓ ଅଦ୍ଭୁତ ଆସ୍ପର୍ଦ୍ଧା ଅତୀତ ଓଡ଼ିଶାର ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ବୀରଙ୍କୁ ସମରଭୂମିରେ ସମାଗତ କରାଇ ଦେଶର ସୌଭାଗ୍ୟକୁ ଚରମସୀମାରେ ପର୍ଯ୍ୟବସିତ କରିପାରିଥିଲା | ତେଣୁ ନାରୀର ମନର ସତସଙ୍କଳ୍ପ, ତା’ର ଟାଣ, ତା’ର ଦମ୍ଭ ଗୋଟିଏ ଜାତିର ମହାସ୍ତମ୍ଭ ହୋଇଯାଇଛି, ଯେଉଁଠି ସେ ଆପେ ଆପେ ରଣଶିଙ୍ଗା ବଜାଇ ବଜାଇ ସ୍ଵାମୀକୁ ବୀର ବେଶରେ ସମର ପ୍ରାଙ୍ଗଣକୁ ଯିବାପାଇଁ ଉଭୟ ହାତରେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତରବାରି ଓ ଦୀପ୍ତ ଧନୁଶର, ପୃଷ୍ଠଭାଗରେ ଶରମୁଣା, ବକ୍ଷରେ ମନ୍ଦାରମାଳା ଓ କପାଳରେ ବିଜୟ ସିନ୍ଦୂର ଆଙ୍କିଦେଇଛି | କବିତାରେ କାବ୍ୟପୁରୁଷ ମଧ୍ୟ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଚକିତ ଯେ କିପରି ନାରୀ ଏହି ଦୁଃସାହସିକ ପଦକ୍ଷେପ ନେଇଯାଇ ପାରିଲା | ନିଜର ଭାବଗୁଡ଼ିକୁ କବି କବିତାରେ

ବ୍ୟକ୍ତ କରିଛନ୍ତି –

“କେମନ୍ତେ ସେ ଖଣ୍ଡାୟତ ବଧୂ ରଣଶିଙ୍ଗା ବଜାଇ ବଜାଇ

ବୀର ବେଶେ ସମର ପ୍ରାଙ୍ଗଣେ ଆଣିଲା ତା ସ୍ଵାମୀରେ ସଜାଇ |”

ସ୍ଵାମୀଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧବେଶରେ ସଜାଇଦେଇ ଜନ୍ମଭୂମିର ମଙ୍ଗଳପାଇଁ ସ୍ଵାମୀର ଜୀବନକୁ ଉତ୍ସର୍ଗ କରି ଖଣ୍ଡାୟତ କୁଳଲକ୍ଷ୍ମୀ ଯୁଦ୍ଧାଭିମୁଖୀ ପତିକୁ ତା’ର ଶୁଭକାମନା କରି ଶୁଭେଚ୍ଛା ଜଣାଇଛି –

“ଶତେକ ସୈନ୍ୟ ସାଥେ ରଣ କରି ବିଜୟଲକ୍ଷ୍ମୀ ବରି

ଆସିବ ଯେଦିନ କୋଟି ଗଉରବେ ନେବି ମୁଁ ଆଦର କରି |

ଆଗେ ବାଜୁଥିବ ସଂଗ୍ରାମ ବାଜା ପଛେ ଆସୁଥୁବ ତମେ

ବିଜୟ କେତନ ହାତେ ଧରିଥବ ଦେଖବି ନୟନ କଣେ |”

ନାରୀର ଚରମ ଅଭିଳାଷର ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ସାର୍ଥକତା ହେଉଛି ତା’ର ସ୍ଵାମୀଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧବିଜୟୀ ବିଜୟଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କସହ ପ୍ରତ୍ୟାଗମନ | ଏହି ଦୃଶ୍ୟକୁ ଆଖିଆଗରେ ଦେଖୁବାପାଇଁ ତା’ର ସେପରି ଆଗମନ ପଥକୁ ଅପେକ୍ଷାରତା | ସ୍ଵାମୀଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧବେଶରେ ସଜାଇ ପ୍ରେରଣାଦେଇ ତା’ରି ବିଜୟ କାମନା କରି ଓଡ଼ିଶାର ପାଇକବଧୂ ଓଡ଼ିଆ ଜାତିପାଇଁ ଏକ ଅପୂର୍ବ ଗୌରବର ଅଧିକାରିଣୀ ହୋଇପାରିଛି |

ପାଇକବଧୂର ସର୍ବଶେଷ ପ୍ରେରଣାଥିଲା ଯୁଦ୍ଧବିଜୟୀ ଭାବରେ ତା’ର ସ୍ଵାମୀ ଫେରିଲେ ସେ ତା’ର ପତିର ପାଦବନ୍ଦନା କରି ସୋହାଗରେ ନେଇଯିବ – ତା’ ପୂର୍ବରୁ ନୁହେଁ | ତେଣୁ ସେ ପତିକୁ ଛାତିରେ ଯୁଦ୍ଧଜୟର ଅଗ୍ନିଶପଥ ଧାରଣ କରି ଯୁଦ୍ଧଭୂମିକୁ ଶତ୍ରୁର ଦର୍ପଦଳନ ପାଇଁ ପ୍ରେରଣାଦେଇ କହିଛି –

“ବନ୍ଦାଇ ନେବି କୁଟୀରେ ସୋହାଗେ ପଦବନ୍ଦନା କରି

ଚାଲ ପ୍ରିୟତମ ସମର କ୍ଷେତ୍ରେ ବକ୍ଷେ ଅନଳ ଭରି |”

ପାଇକବଧୂର ଏହି ଅପୂର୍ବ ପ୍ରେରଣା ହିଁ ଯୁଗ ଯୁଗ ଧରି ପ୍ରେରଣାଦାୟିନୀ ନାରୀର ମହିମାମୟୀ ଛବି ପ୍ରକଟିତ ହୋଇଉଠିଛି | ସେ ଚିର ପ୍ରେରଣାଦାୟିନୀ ଓ ତା’ର ତ୍ୟାଗ ଓ ପ୍ରେରଣା ନେଇ ସେ ଚିରଗରବିଣୀ |

୩୫. “ପାଇକବଧୂର ଉଦ୍‌ବୋଧନ” କବିତାଟିର ନାମକରଣର ସାର୍ଥକତା ପ୍ରତିପାଦନ କର |

ଉ : ଜାତୀୟତାବାଦୀ ଦେଶପ୍ରେମୀ କବି କୃଷ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ତ୍ରିପାଠୀ ତାଙ୍କ ସ୍ଵରଚିତ କବିତା ‘ପାଇକବଧୂର ଉଦ୍‌ବୋଧନ’ କବିତାରେ ଗୋଟିଏ କ୍ଲୀବ କର୍ତ୍ତବ୍ୟବିମୁଖ ଜାତିକୁ ପାଇକବଧୂ ମୁଖରେ ଉଦ୍‌ବୋଧନ ମାଧ୍ୟମରେ ଜାଗ୍ରତ ଓ କର୍ମତତ୍ପର କରାଇବାପାଇଁ ଆପ୍ରାଣ ପ୍ରଚେଷ୍ଟା କରିଛନ୍ତି | ତେଣୁ କବିତାଟିର ଶୀର୍ଷକ “ପାଇକବଧୂର ଉଦ୍‌ବୋଧନ” ରଖି ସେ ତା’ର

ନାମକରଣର ସାର୍ଥକତାକୁ ସମ୍ପାଦନ କରିଛନ୍ତି |

କବି ଅତୀତ ଉତ୍କଳର ଶୌର୍ଯ୍ୟ, ବୀର୍ଯ୍ୟ, ଐତିହ୍ୟ ଓ ପରମ୍ପରା ଅବକ୍ଷୟତାରେ ଗଭୀର ଦୁଃଖରେ ମ୍ରିୟମାଣ | ଉତ୍କଳର ଯେଉଁ ବନ, ଗିରି, ପ୍ରାନ୍ତର ଓଡ଼ିଆ ପାଇକ ପୁଅର ଯୁଦ୍ଧସଜ୍ଜା, ଘୋଡ଼ାର ପଦଧ୍ଵନି ତୋପ ବନ୍ଧୁକର ଗର୍ଜନ ତଥା ଧନୁତୀର ଟଙ୍କାରରେ ପ୍ରକମ୍ପିତ ହୋଇଉଠିଥିଲା ଆଜି ସେହିକ୍ଷେତ୍ରରେ ଶ୍ରୀପଦକୁଳମାନେ ଦଳ ଦଳ ହୋଇ ବିଚରଣ କରୁଛନ୍ତି | ଜନ୍ମଭୂମିର ଦୁଃଖରେ ଦୀର୍ଘଶ୍ଵାସ ପବନର ସାଇଁ ସାଇଁ ସ୍ଵରରେ ପ୍ରକଟିତ ହେଉଛି | ଗୋଟିଏ ସମୃଦ୍ଧ ଐତିହ୍ୟସମ୍ପନ୍ନ ଜାତିପାଇଁ ଏହାଠାରୁ ଚରମ ନୈରାଶ୍ୟଜନକ ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟ ବା ଆଉ କ’ଣ ହୋଇପାରେ ? କାବ୍ୟପୁରୁଷ ଜାତିର ଏ ଅବକ୍ଷୟତାରେ ପୁରୁଷକାରର ଏହି କ୍ଲୀବତ୍ଵରେ ଓ ବୀରତ୍ଵର ଏହି ନପୁଂସକତାରେ ଗଭୀର ମର୍ମାହତ ହୋଇଛନ୍ତି | ଅତୀତ ଉତ୍କଳର ବିଶ୍ଵବିଜୟୀ ବୀର ଫାଲ୍‌ଗୁନୀ ଅନ୍ତର୍ଦ୍ଧାନ ହୋଇ ତା’ ସ୍ଥାନରେ ନପୁଂସକ ବୃହନ୍ନଳାମାନେ ତାନପୁରା ଧରି ନୃତ୍ୟଶାଳାରେ ଆସର ଜମାଇଛନ୍ତି | ପାଇକ ପୁଅର ଆଖଡ଼ାଶାଳାର ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ର ସବୁ ଆଜି ନାହିଁ | ତା’ ସ୍ଥାନରେ କ୍ଲବ ଘରେ ମହୋତ୍ସବମୟ ଉପକରଣମାନଙ୍କର ପ୍ରବଳ ଭିଡ଼ | ଏସବୁ ଦେଖି କବିପ୍ରାଣ ବ୍ୟଥାତୁର | ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖରେ ସେ ମନେପକାଇଛନ୍ତି ଅତୀତ ଉତ୍କଳର ଗୌରବମୟ ଐତିହ୍ୟକୁ ଯେଉଁଠି ପାଇକବଧୂ ତା’ରି ପ୍ରିୟ ପତିକୁ ଜନ୍ମଭୂମିର କଲ୍ୟାଣପାଇଁ ଉତ୍ସର୍ଗ କରି ଯୁଦ୍ଧବେଶରେ ସଜାଇ ଦେଇଥିଲା, ସେହି ସ୍ଵର୍ଗୀୟ ଦୃଶ୍ୟାବଳୀର ଚରମ ମୁହୂର୍ତ୍ତକୁ ଆଉଥରେ ଦେଖିବାପାଇଁ କବିପ୍ରାଣ ବ୍ୟାକୁଳ | ତେଣୁ ସେ ବ୍ୟଗ୍ରଭାବରେ ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରାଙ୍ଗଣ,

ପ୍ରାନ୍ତର, କାନନ ଓ ଶିଳାକୁ ଅନୁନୟଭରା କଣ୍ଠରେ କହିଛନ୍ତି –

“କହ କହ ହେ ବନ ପ୍ରାନ୍ତର

କହ କଥା ସମର ପ୍ରାଙ୍ଗଣ,

କେମନ୍ତେ ସେ ଖଣ୍ଡାୟତ ବଧୂ

ବୀରବେଶେ ସମର ପ୍ରାଙ୍ଗଣେ

ଆଣିଲା ତା ସ୍ଵାମୀରେ ସଜାଇ |”

ପୁରୁଷର ପୁରଷାକାର ଅପେକ୍ଷା ନାରୀର ପରେନରଣା ଓ ଉଦ୍ୟମକୁ କବି ଏହତରେ ପ୍ରାଧାନ୍ୟ ଦେଇଛନ୍ତି | ପୁରୁଷକୁ ଯିବା ପାଇଁ ପାଇକବଧୂ ବାଧ୍ୟ କରିଛି, ଯୁଦ୍ଧ ବେଶରେ ସଜାଇଦେଇଛି, ରଣଶିଙ୍ଗା ବଜାଇଦେଇଛି ଏବଂ ଜନ୍ମଭୂମିପାଇଁ ଜୀବନ ଦେବାପାଇଁ ପ୍ରେରଣା ଦେଇଛି | ନ ଯିବାର ଅନ୍ୟ ପନ୍ଥା ନାହିଁ | କାରଣ ବୀରାଙ୍ଗନା ପତ୍ନୀ ପାଇକ ପୁଅର ବୀର ରକ୍ତକୁ ଉତ୍ତେଜିତ କରି କହିଛି –

“ଯିବାପାଇଁ ହବ ରଣ ପ୍ରାଙ୍ଗଣେ ଯିବାପାଇଁ ହବ ବୀର

ମାରିବାକୁ ହବ ଲକ୍ଷ ସଇନି ଫୋପାଡ଼ି ଲକ୍ଷ ତୀର”

ନାରୀର ଏହି ପ୍ରେରଣା ପାଇକବଧୂର ଉଦ୍‌ବୋଧନ | ସେ ଉଦ୍‌ବୋଧନରେ କୁହୁକ ଅଛି | ଯିବାପାଇଁ ଶବ୍ଦର ପୁନର୍ବାର ପ୍ରୟୋଗ ନ ଯିବାର ସବୁ ବାଟକୁ ବନ୍ଦ କରିଦେଇଛି | ପାଇକବଧୂ ସ୍ଵାମୀକୁ ଉଦ୍‌ବୋଧନ ଦେଇଛି, ଆଦର୍ଶର ଉଦାହରଣ ସୃଷ୍ଟିକରିଛି, ନିଜେ ସେ ପଥରେ ତା’ର ସୁଖସମ୍ଭୋଗକୁ ତୁଚ୍ଛ କରିଦେଇଛି ସ୍ଵାମୀକୁ ଦେଶପାଇଁ ଉତ୍ସର୍ଗ କରି | ପରେ ସେହି ଆଦର୍ଶକୁ ସ୍ଵାମୀଙ୍କୁ ଉଦ୍‌ବୋଧନ ମାଧ୍ୟମରେ ପ୍ରେରଣା ଦେଇଛି

“ତରୁଣୀ ବକ୍ଷ ଲାଗି ପ୍ରିୟତମ ଜନ୍ମ ନୁହଇ ତବ

ଜନ୍ମଭୁଇଁର ମଙ୍ଗଳ ଲାଗି ଜୀବନ ଦେବାକୁ ହବ |”

ଜନ୍ମଭୂମିର କଲ୍ୟାଣପାଇଁ ସ୍ଵାମୀର ଜୀବନକୁ ବଳିଦାନ ଦେବାର ଦୃଶ୍ୟ ସମଗ୍ର ବିଶ୍ଵ ଇତିହାସରେ ମଧ୍ୟ ବିରଳ, ଯାହା ଓଡ଼ିଶାର ପାଇକବଧୂ ପ୍ରମାଣିତ କରିଛି ତା’ର ଉଦ୍‌ବୋଧନ ମାଧ୍ୟମରେ |

ସର୍ବଶେଷରେ ସେ ତା’ରି ସ୍ଵାମୀର ଫେରିବା ବାଟକୁ ପ୍ରତୀକ୍ଷମାଣା | ସେ ଫେରିବ ପୁଣି ପରାଜୟର ଆତ୍ମଗ୍ଲାନିରେ ନୁହେଁ,

ବିଜୟମଣ୍ଡିତ ବାଦ୍ୟରୋଳରେ ବିଜୟଲକ୍ଷ୍ମୀସହ | ସ୍ଵାମୀଙ୍କର ଦେଶପାଇଁ ପ୍ରାଣବଳି ଦେଇ ଅଥବା ବିଜୟଶ୍ରୀ ନେଇ ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତନ କରୁ; କିନ୍ତୁ ପରାଜୟର ଗ୍ଳାନିରେ ଜର୍ଜରିତ ନ ହେଉ | ପାଇକବଧୂ ଉଦ୍‌ବୋଧନରେ କବିଙ୍କ ଗୋପବନ୍ଧୁଙ୍କ ଉକ୍ତିର ସାର୍ଥକତା ନିହିତ

ଯେଉଁଠି ସେ କହିଛନ୍ତି –

“କାତରତା ସିନା କାପୁରୁଷ ପଣ

ବୀର ମାରେ ଅବା ମରେ କରି ରଣ

ପଛଘୁଞ୍ଚା ନାହିଁ ବୀରର ଜାତକେ

ନ ମରେ ସେ କେବେ ପରାଣ ଆତଙ୍କେ|”

ପାଇକବଧୂର ଉଦ୍‌ବୋଧନରେ ଏହି ମହତ୍ଵବାଣୀର ସାର୍ଥକତା ଚରିତାର୍ଥ ହୋଇଛି | ତେଣୁ ସେ ସ୍ଵାମୀକୁ ଯୁଦ୍ଧଭୂମିକୁ ଆଗେଇଯିବା ପାଇଁ ଆଉ ବିଳମ୍ବତାକୁ ପ୍ରଶ୍ରୟ ନ ଦେଇ କହିଛି–

“ଚାଲ ପ୍ରିୟତମ ସମର କ୍ଷେତ୍ରେ ବକ୍ଷେ ଅନଳ ଭରି |”

ପାଇକବଧୂର ଏହି ଯୁଗାନ୍ତକାରୀ ଉଦ୍‌ବୋଧନ ହିଁ କବିତାର ଶୀର୍ଷକକୁ ସାର୍ଥକତା ଦେଇଛି |

Paikabadhu ra Udbodhana ପାଇକବଧୂର ଉଦ୍‌ବୋଧନ Class 9 Odia Chapter 7 Question Answer

RATINGS

Out of 1 ratings.

Other Chapters

Suggested