Chapter - 3 - ପରମାଣୁ ଓ ଅଣୁ

1. ରାସାୟନିକ ସଂଯୋଗର ଦୁଇଟି ନିୟମ ଲେଖ ଏବଂ ରୁଟାଅ |
ଉ : ରାସାୟନିକ ସଂଯୋଗର ଦୁଇଟି ନିୟମ ହେଲା- ବସ୍ତୁତ୍ଵ ସଂରକ୍ଷଣ ନିୟମ ଓ ସ୍ଥିରାନୁପାତ ନିୟମ |

ବସ୍ତୁତ୍ଵ ସଂରକ୍ଷଣ ନିୟମ : ରାସାୟନିକ ପ୍ରତିକ୍ରିୟାରେ ବସ୍ତୁତ୍ଵର ସୃଷ୍ଟି ନାହିଁ କିମ୍ବା ବିନାଶ ନାହିଁ ।

ଉଦାହରଣ – 2 ଗ୍ରାମ୍ ଉଦ୍‌ଜାନ 71 ଗ୍ରାମ୍ କ୍ଲୋରିନ୍ ସହ ରାସାୟନିକ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା କଲେ 73 ଗ୍ରାମ୍ ହାଇଡ୍ରୋଜେନ୍ କ୍ଲୋରାଇଡ୍ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ |

ଆଣବିକ ବସ୍ତୁତ୍ଵ = H₂ + Cl₂ →2HCL

2 71 2 x 36.5 =73
ଉପରୋକ୍ତ ସମୀକରଣରୁ ସୂଚିତ ହୁଏ ଯେ ପ୍ରତିକାରକଗୁଡ଼ିକର ମୋଟ ବସ୍ତୁତ୍ୱ ଉତ୍ପାଦଗୁଡ଼ିକର ମୋଟ ବସ୍ତୁତ୍ଵ ସହ ସମାନ |

ସ୍ଥିରାନୁପାତ ନିୟମ : ରାସାୟନିକ ଯୌଗିକରେ ମୌଳିକଗୁଡ଼ିକ ସର୍ବଦା ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ବସ୍ତୁତ୍ଵ ଅନୁପାତରେ ରହିଥାଏ |

ଉଦାହରଣ : ନଦୀ, ଜଳନାଳ, ପୋଖରୀ, କୂଅ ଆଦିର ଜଳରେ ସର୍ବଦା ହାଇଡ୍ରୋଜେନ୍ ଓ ଅକ୍‌ସିଜେନ୍‌ 1: 8 ବସ୍ତୁତ୍ୱ ଅନୁ ପାତରେ ସଂଯୁକ୍ତ ହୋଇଥାଏ | ଅର୍ଥାତ୍ 1 ଗ୍ରାମ୍ ଜଳକୁ ବିଘଟନ କଲେ ସର୍ବଦା 1 ଗ୍ରାମ୍ ହାଇଡ୍ରୋଜେନ୍ ଏବଂ 8 ଗ୍ରାମ୍ ଅକ୍‌ସିଜେନ୍ ମିଳିଥାଏ |

2. ଡାଲ୍‌ନ୍‌ଙ୍କ ପରମାଣୁ ତତ୍ତ୍ଵର ସ୍ଵୀକାରଗୁଡ଼ିକ ଲେଖ |
ଉ : ପଦାର୍ଥ କ୍ଷୁଦ୍ରତମ କଣିକାକୁ ପରମାଣୁ କୁହାଯାଏ | ପରମାଣୁ ଅବିଭାଜ୍ୟ, ଅସ୍ପଷ୍ଟ ଓ ଅବିଧ୍ଵଂସୀ କଣିକା |ମୌଳିକର ପରିମାଣୁଗୁଡ଼ିକ ବସ୍ତୁତ୍ଵ ଓ ରାସାୟନିକ ଧର୍ମ ସମାନ | ଭିନ୍ନ ମୌଳିକ ଗୁଡ଼ିକର ବସ୍ତୁତ୍ଵ ଓ ରାସାୟନିକ ଧର୍ମ ଭିନ୍ନ ହୋଇଥାଏ | ବିଭିନ୍ନ ମୌଳିକର ପରମାଣୁଗୁଡିକ ଛୋଟ ପୂର୍ଣ୍ଣସଂଖ୍ୟା ଅନୁପାତରେ ସଂଯୁକ୍ତ ହୋଇ ଯୌଗିକ ଗଠନ କରନ୍ତି |

3. ଗୋଟିଏ ଉଦାହରଣ ସହ ପାରମାଣବିକ ବସ୍ତୁତ୍ଵ କ’ଣ ବୁଝାଅ |
ଉ : ପାରମାଣବିକ ବସ୍ତୁତ୍ୱ ଏକକରେ ମୌଳିକର ପରମାଣୁର ହାରାହାରି ବସ୍ତୁତ୍ଵ ହେଉଛି ପାରମାଣବିକ ବସ୍ତୁତ୍ଵ |
ଉଦାହରଣ : ପ୍ରକୃତିରେ ଉପଲବ୍ଧ ଅକ୍ସିଜେନ୍‌ର ଆଇସୋଟୋପ୍‌ଗୁଡିକ ହେଲା- 160, 170 ଓ 180 | ସେଗୁଡିକର ପାରମାଣବିକ ବସ୍ତୁତ୍ଵ ଯଥାକ୍ରମେ 15.995 u, 16.999 u ଓ 17.999 u | ଏହି ଆଇସୋଟୋପ୍‌ଗୁଡିକର ଆପେକ୍ଷିକ ପରିମାଣ ଯଥାକ୍ରମେ 99.763%, 0.037% ଓ 0.200% |
∴ ଅମ୍ଳଜାନର ପାରମାଣବିକ ବସ୍ତୁତ୍ଵ = 99.763 x 15.995+0.037x 16.999+0.200 x 17.999/100 = 15.999u = 16u |

4. ଆଣବିକ ବସ୍ତୁତ୍ଵ କ’ଣ ? ଏକ ଯୌଗିକର ଆଣବିକ ବସ୍ତୁତ୍ୱ କିପରି ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରାଯାଇପାରିବ, ଉଦାହରଣ ଦେଇ ଲେଖ |
ଉ : ଗୋଟିଏ ଅଣୁରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ପାର୍ମାନୁର ପାରମାଣବିକ ବସ୍ତୁତ୍ଵର ଯୋଗଫଳ ହେଉଛି ଆଣବିକ ବସ୍ତୁତ୍ଵ, ଏହାର ଏକକ amu ବା u ।

ଉଦାହରଣ : ଏମୋନିଆର ଆଣବିକ ବସ୍ତୁତ୍ଵ ନିର୍ଣ୍ଣୟ |

ଏମୋବିଆର ସଙ୍କେତ = NH₃

ନାଇଟ୍ରୋଜେନ୍ (N) ର ପାରମାଣବିକ ବସ୍ତୁତ୍ଵ = 14u

ହାଇଡ୍ରୋଜେନ୍ (H) ପାରମାଣବିକ ବସ୍ତୁତ୍ଵ = 1u

ଏମୋନିଆ (NH₃) ର ଆଣବିକ ବସ୍ତୁତ୍ଵ = N + 3H = 14u+3 x u = 17u
5. ପଲିଆଟମିକ୍ ଆୟନ କ’ଣ ? ଚାରୋଟି ପଲିଆଟମିକ୍ ଆୟନର ଉଦାହରଣ ଦିଅ |
ଉ : ଏକାଧିକ ପରମାଣୁ ଏକତ୍ର ହୋଇ ଚାର୍ଜ ବହନ କରିଥିଲେ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ପଲିଆଟମିକ୍ ଆୟନ କୁହାଯାଏ |
ଉଦାହରଣ – ଏମୋନିଆ ଆୟନ (NH₂ ) – ହାଇଡ୍ରକ୍ସାଇଡ୍ ଆୟନ (OH)

ନାଇଟ୍ରେଟ୍ ଆୟନ (NO₃)

6. ନିମ୍ନଲିଖୁତ ମୌଳିକଗୁଡ଼ିକର ପ୍ରତୀକ ଲେଖ ।
i) ବେରିୟମ୍ = Ba
ii) ବେରିଲିୟମ୍ = Be
iii) କ୍ୟାଡ୍‌ମିୟମ୍ = Cd
iv) କ୍ରୋମିୟମ୍ = Cr
v) ଗୋଲ୍ଡ =au
7. ନିମ୍ନଲିଖିତ ପ୍ରତୀକଗୁଡ଼ିକରୁ ମୌଳିକର ନାମ ଲେଖ ।
i) Al = ଏଲୁମିନିୟମ୍
ii) He = ହିଲିୟମ
iii) Co = କୋବାଲ୍ଟ
iv) Mn = ମାଙ୍ଗାନିଜ୍
v) Hg = ପାରଦ
vi) B = ବୋରନ
vii) P = ଫସଫରସ
viii) S = ସଲଫର୍
ix) C = କାର୍ବନ
x) F = ଫୋରିନ

8. ରାସାୟନିକ ସଂକେତ ଲେଖୁବାର ପ୍ରଣାଳୀ ବୁଝାଅ ।
ଉ : ଯୌଗିକର ଅଣୁର ସଂକେତ ଲେଖିବାକୁ ହେଲେ ପ୍ରଥମେ ଏଥିରେ ଥିବା ମୌଳିକଗୁଡ଼ିକର ପ୍ରତୀକକୁ ପାଖାପାଖି ଲେଖାଯାଏ |

ଧାତୁ ଏବଂ ଅଧାତୁରୁ ଗଠିତ ଯୌଗିକ ପାଇଁ ଧାତୁର ନାମ କିମ୍ବା ପ୍ରତୀକ ପ୍ରଥମେ ଲେଖାଯାଏ |
ମୌଳିକଗୁଡ଼ିକର ଯୋଜ୍ୟତା ପ୍ରତୀକର ଠିକ୍ ତଳେ ଲେଖାଯାଏ |

ତା’ପରେ ଯୋଜ୍ୟତା ସଂଖ୍ୟା ଦୁଇଟିର ସ୍ଥାନ ଅଦଳବଦଳ କରି ସଙ୍କେତ ଲେଖାଯାଏ |

ଆୟନର ଯୋଜ୍ୟତା କିମ୍ବା ଚାର୍ଜ ସମତୁଲ କରାଯାଏ |

ପଲିଆଟମିକ୍ ଆୟନରୁ ସୃଷ୍ଟ ଯୌଗିକରେ ଆୟନକୁ ବନ୍ଧନୀ ମଧ୍ୟରେ ରଖି ଅନୁପାତ ସୂଚାଉଥିବା ସଂଖ୍ୟାଟି ଲେଖାଯାଏ । ଏହି ସଂଖ୍ୟା ଯଦି ଏକ ହୋଇଥାଏ, ବନ୍ଧନୀର ଆବଶ୍ୟକତା ନଥାଏ |

ଉଦାହରଣ : କ୍ୟାଲସିୟମ କାର୍ବୋନେଟ୍ ସଙ୍କେତ

ପ୍ରତୀକ/ସଙ୍କେତ Ca Co3

ଚାର୍ଜ 2 2

ସଙ୍କେତ = Ca₂(Co₃)₂ CaCo₃

ମ୍ୟାଗ୍ନେସିୟମ୍ କ୍ଲୋରାଇଡ୍ ସଙ୍କେତ

ପ୍ରତୀକ Mg Cl

ଯୋଜ୍ୟତା 2 1

ସଙ୍କେତ MgCl₂

9. ନିମ୍ନଲିଖୁ ଯୌଗିକମାନଙ୍କର ସଙ୍କେତ ଲେଖ |
i) ସୋଡ଼ିୟମ୍ କ୍ରୋମାଇଡ୍ = NaBr
ii) ଜିଙ୍କ୍ ସଲଫେଟ୍ = ZnSo₄
iii) ଏମୋନିୟମ୍ କ୍ଲୋରାଇଡ୍ = NH₄Cl
iv) ବେରିୟମ୍ କାର୍ବୋନେଟ୍ = BaCo₃
v) ଏଲୁମିନିୟମ୍ ଫସ୍‌ଫେଟ୍ = AlPo₄

10. ପାଞ୍ଚୋଟି ଅଧାତୁର ନାମ ଲେଖୁ ସେଗୁଡ଼ିକର ପରମାଣୁକତା ଲେଖ ।
ଉ : ହିଲିୟମ୍ ର ପରମାଣୁକତା = 1 (ମନୋଆଟମିକ୍)

ହାଇଡ୍ରୋଜେନ୍ ର ପରମାଣୁକତା = 2 (ଡାଇ ଆଟମିକ୍)

ଓଜୋନର ପରମାଣୁକତା = 3 (ଟ୍ରାଇ ଆଟମିକ୍)

ଫସଫରସ୍ ପରମାଣୁକତା = 4 (ଟେଟ୍ରା ଆଟମିକ୍)

ସଲଫର୍ ର ପରମାଣୁକତା = 8 (ପଲିଆଟମିକ୍)

11. ଏଭୋଗାଡ୍ରୋ ସ୍ଥିରାଙ୍କ କ’ଣ ବୁଝାଅ ।
ଉ : 6.02 x 10²³ ଭଳି ଏକ ବିରାଟ ସଂଖ୍ୟାକୁ ଏଭୋଗାଡ୍ରୋ ସ୍ଥିରାଙ୍କ କୁହାଯାଏ | ଏହି ସ୍ଥିରଙ୍କକୁ ଏକ ମୋଲ୍ ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ ଏବଂ ଏହାକୁ “N₀” ପ୍ରତୀକଦ୍ଵାରା ଚିହ୍ନିତ କରାଯାଏ |

ଉଦାହରଣ :

1 ମୋଲ୍ Ca ପରମାଣୁ = 6.02 x 10²³ ସଂଖ୍ୟକ Ca ପରମାଣୁ

1 ମୋଲ୍ O₂= 6.02 x 10²³ ସଂଖ୍ୟକ O₂ ପରମାଣୁ

1 ମୋଲ୍ ଆୟନ = 6-02 x 10²³ ସଂଖ୍ୟକ ଆୟନ

1 ମୋଲ୍ ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ = 6-02 x 10²³ ସଂଖ୍ୟକ ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ

12. ଗ୍ରାମ୍ -ଆଣବିକ ବସ୍ତୁତ୍ଵ କ’ଣ ଗୋଟିଏ ଉଦାହରଣ ସହ ବୁଝାଅ ।
ଉ : ଅଣୁର ମୋଲାର ବସ୍ତୁତ୍ଵକୁ ଗ୍ରାମ -ଆଣବିକ ବସ୍ତୁତ୍ଵ କୁହାଯାଏ |

ଉଦାହରଣ – ମିଥେନ (CH₄) ର ଆଣବିକ ବସ୍ତୁତ୍ଵ = 16u

ମିଥେନର ଗ୍ରାମ – ଆଣବିକ ବସ୍ତୁତ୍ଵ = 16 g

16 g ମିଥେନ୍ ରେ 1 ମୋଲ୍ ମିଥେନ ଅଣୁ ଅର୍ଥାତ୍ 6-02 x 10²³ ସଂଖ୍ୟକ ମିଥେନ ଅଣୁ ରହିଛି |

Paramanu O Anu ପରମାଣୁ ଓ ଅଣୁ Class 9 Physical Science Chapter 3 Question and Answer

RATINGS

Out of 1 ratings.

Other Chapters

Suggested