Chapter 8 କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ଶକ୍ତି

1. ନିମ୍ନଲିଖତ ଉଦାହରଣଗୁଡ଼ିକୁ ଅନୁଧ୍ୟାନ କର | କାର୍ଯ୍ୟର ସଂଜ୍ଞାନୁସାରେ ଏଥୁମଧ୍ୟରୁ ଯେଉଁ କ୍ଷେତ୍ରରେ କାର୍ଯ୍ୟ ସଂପାଦିତ ହୋଇଛି, ତାହାର ସୂଚନା ଦିଅ |

a) କଳ୍ପନା ଗୋଟିଏ ପୋଖରୀରେ ପହଁରୁଛି |
ଉ : କଳ୍ପନା ପୋଖରୀରେ ପହଁରୁଥିବାରୁ କାର୍ଯ୍ୟ ସଂପାଦିତ ହେଉଛି | କାରଣ ସେ ବଳ ପ୍ରୟୋଗ କରି ନିଜ ଅବସ୍ଥାନରୁ ବିସ୍ଥାପିତ ହୋଇଛି |

b) ଗୋଟିଏ ଗଧ ନିଜ ପିଠି ଉପରେ ଜିନିଷ ନେଇଯାଉଛି |
ଉ : ଯେତେବେଳେ ଗଧ ନିଜ ପିଠି ଉପାରେ ଜିନିଷ ନେଇଯାଉଥାଏ | ସେତେବେଳେ କାର୍ଯ୍ୟ ସଂପାଦିତ ହୁଏ ନାହିଁ | ଏଠାରେ ଜିନିଷର ଓଜନ ସହ ସମପରିମାଣରେ ଊର୍ଦ୍ଧ୍ଵବଳ କ୍ରିୟାଶୀଳ ହୁଏ | କିନ୍ତୁ ଜିନିଷର ବିସ୍ଥାପନ ଆନୁଭୂମିକ ଦିଗରେ ହୋଇଥାଏ | ତେଣୁ ବିସ୍ଥାପନ “s” ଓ ବଳ “F” ମଧ୍ୟରେ କୋଣର ପରିମାଣ ଶୂନ ହୋଇଥାଏ |

W = Fs cos 90° = 0
∴ ସଂପାଦିତ କାର୍ଯ୍ୟ = 0

c) ପବନ ଚକି କୂଅରୁ ପାଣି ଉଠାଉଛି |
ଉ : ପବନ ଚକି କୂଅରୁ ପାଣି ଉଠାଇଲାବେଳେ କାର୍ଯ୍ୟ ସଂପାଦିତ ହୋଇଥାଏ | କାରଣ ବସ୍ତୁ (ପାଣି) ନିଜ ଅବସ୍ଥାନରୁ ବିସ୍ଥାପିତ ହୋଇଥାଏ |

d) ଗୋଟିଏ ସବୁଜ ଉଭିଦ ଆଲୋକ ସଂଶ୍ଳେଷଣ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ଖାଦ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରୁଛି |
ଉ : ଗୋଟିଏ ସବୁଜ ଉଭିଦ ଆଲୋକ ସଂଶ୍ଳେଷଣ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ଖାଦ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତ କଲାବେଳେ କୌଣସି ବିସ୍ଥାପନ ଘଟୁନଥିବାରୁ କାର୍ଯ୍ୟ ସଂପାଦିତ ହୁଏ ନାହିଁ |

e) ଗୋଟିଏ ଇଞ୍ଜିନ୍ ରେଳଗାଡ଼ିକୁ ଟାଣୁଛି |
ଉ : ଇଞ୍ଜିନ୍ ରେଳଗାଡ଼ିକୁ ଟାଣିବାବେଳେ କାର୍ଯ୍ୟ ସଂପାଦିତ ହୋଇଥାଏ | କାରଣ ବସ୍ତୁ (ରେଳଡବା) ବଳ ଦିଗରେ ବିସ୍ଥାପିତ ହୋଇଥାଏ |

f) ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ କିରଣରେ ଖାଦ୍ୟଶସ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ ଶୁଖାଯାଉଛି |
ଉ : ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣରେ ଖାଦ୍ୟଶସ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ ଶୁଖାଯିବାବେଳେ ବିସ୍ଥାପନ ଘଟୁ ନ ଥିବାରୁ କାର୍ଯ୍ୟ ହୁଏ ନାହିଁ |

g) ଗୋଟିଏ ପାଲଟଣା ଜାହାଜ ପବନ ଯୋଗୁଁ ଦରିଆରେ ଭାସି ଭାସି ଚାଲୁଛି |
ଉ : ପବନ ଶକ୍ତିର ପ୍ରୟୋଗବଳ ଦ୍ଵାରା ଜାହାଜର ବିସ୍ଥାପନ ଘଟୁଥିବାରୁ କାର୍ଯ୍ୟ ସଂପାଦିତ ହୋଇଥାଏ |

2. ସର୍କସରେ ରହିଥିବା ଏକ ବିରାଟ ବଡ଼ ଲୁହା ଜାଲିର ଗ୍ଲୋବ୍‌ ଭିତରେ ଏକ ମଟର ବାଇକ୍ ଚାଳକ ଦ୍ରୁତ ବେଗରେ ମଟର ବାଇକ୍ ଚଳାଇ, ଗ୍ଲୋବ୍‌ର ଭିତର ପୃଷ୍ଠରେ ଘୂର୍ଶନ କରି ଗ୍ଲୋବ୍‌ର ନିମ୍ନତମ ସ୍ଥାନରୁ ଭୂଲମ୍ବ ଦିଗରେ ଶୀର୍ଷତମ ସ୍ଥାନକୁ ଯାଇ ପୁଣି ନିମ୍ନତମ ସ୍ଥାନକୁ ଫେରିଆସିଲେ ମୋଟ କାର୍ଯ୍ୟ କେତେ ସଂପାଦିତ ହୁଏ ?
ଉ : ଏଠାରେ ବିସ୍ଥାପନ ଶୂନ ହୋଇଥିବାରୁ ସଂପାଦିତ କାର୍ଯ୍ୟ ଶୂନ ହୁଏ | ମୋଟ ବିସ୍ଥାପନ = 0
∴ w = Fs = F x 0 = 0

3. ମୁକ୍ତଭାବେ ଖସୁଥିବା ଏକ ବସ୍ତୁର ସ୍ଥିତିଜ ଶକ୍ତି କ୍ରମାଗତଭାବେ ହ୍ରାସ ପାଉଛି | ଏହା ଶକ୍ତି ସଂରକ୍ଷଣ ନିୟମକୁ ଖଣ୍ଡନ କରୁଛି କି ? ତୁମ ଉତ୍ତରର ଯଥାର୍ଥତା ବୁଝାଅ |
ଉ : ଯେତେବେଳେ ମୁକ୍ତ ପତନଶୀଳ ବସ୍ତୁର ସ୍ଥିତିଜ ଶକ୍ତି କ୍ରମାଗତ ଭାବେ ହ୍ରାସ ପାଏ, ସେତେବେଳେ ଗତିଜ ଶକ୍ତି ବୃଦ୍ଧି ପାଇବାକୁ ଲାଗେ | ମୋଟ ଶକ୍ତି ସମାନ ରହେ | ଏଣୁ ଏହା ଶକ୍ତି ସଂରକ୍ଷଣ ନିୟମକୁ ଖଣ୍ଡନ କରୁନାହିଁ | କାରଣ ଶକ୍ତିର ସୃଷ୍ଟି ନାହିଁ କି ବିନାଶ ନାହିଁ |

4. ତମେ ସାଇକେଲ୍ ଚଳାଇବା ବେଳେ ଶକ୍ତି କେଉଁ ରୂପରୁ କେଉଁ ରୂପକୁ ରୂପାନ୍ତରିତ ହୋଇଥାଏ, ତାହା ବର୍ଣ୍ଣନା କର |
ଉ : ସାଇକେଲ ଚଲାଇବାବେଳେ ଉଭୟ ହାତ ଓ ଗୋଡର ମାଂସପେଶୀୟ ବଳ ସାଇକେଲ୍ ଉପରେ ପ୍ରଯୁକ୍ତ ହୋଇଥାଏ | ମାଂସପେଶୀୟ ବଳ ଖାଦ୍ୟର ରାସାୟନିକ ଶକ୍ତିକୁ ମିଳିଥାଏ | ମାଂସପେଶୀୟ ଶକ୍ତି ଯାନ୍ତ୍ରିକ ଶକ୍ତିରେ ପରିଣତ ହୋଇ ସାଇକେଲ୍‌କୁ ଗତିଶୀଳ କରାଏ |
ଖାଦ୍ୟ → ରାସାୟନିକ ଶକ୍ତି → ମାଂସପେଶୀୟ ଶକ୍ତି → ଯାନ୍ତ୍ରିକ ଶକ୍ତି

5. ଗୋଟିଏ ଇଲେକ୍‌ଟ୍ରିକ୍‌ ହିଟର୍‌ର ପାୱାର 1500 ୱାଟ୍ | ଏହା 10 ଘଣ୍ଟାରେ କେତେ ଶକ୍ତି ବ୍ୟବହାର କରିବ ?
ଉ : ପାୱାର (P) = 1500 ୱାଟ୍ = 15 କିଲୋୱାଟ୍ , ସମୟ (t) = 10 ଘଣ୍ଟା

ଶକ୍ତି w = Pt = 1.5 କିଲୋୱାଟ୍ x 10 ଘଣ୍ଟା = 15kwh ବା 15 ୟୁନିଟ୍
6. (m) ବସ୍ତୁତ୍ଵ ଥିବା ଗୋଟିଏ ବସ୍ତୁ ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ପରିବେଗ (v)ରେ ଗତି କରୁଛି | ଏହି ବସ୍ତୁକୁ ସ୍ଥିର ଅବସ୍ଥାକୁ ଆଣିବାକୁ ହେଲେ କେତେ ପରିମାଣର କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାକୁ ହେବ ?
ଉ : ବସ୍ତୁର ବସ୍ତୁତ୍ଵ = m, ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ପରିବେଗ (u) = v ଓ ଅନ୍ତିମ ପରିବେଗ (v) = 0

ବିଯୁକ୍ତ ଚିହ୍ନରୁ ପରିବେଗ ହ୍ରାସ ପାଇବାର ସୂଚନା ମିଳିଥାଏ |

7. 1500 କି.ଗ୍ରା. ବସ୍ତୁତ୍ଵ ବିଶିଷ୍ଟ ଗୋଟିଏ ମୋଟର କାର୍ ଘଣ୍ଟା ପ୍ରତି 60 କି.ମି. ବେଗରେ ଗତି କରୁଛି | ତାହାକୁ ସ୍ଥିର ଅବସ୍ଥାକୁ ଆସିବାକୁ ହେଲେ କେତେ ପରିମାଣର କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାକୁ ହେବ ?
ଉ : କାର୍ ର ବସ୍ତୁତ୍ଵ = 1500kg
କାରର ବେଗ V = 60 km/h

ସଂପାଦିତ କାର୍ଯ୍ୟ w =(12)mv²

Karya O Shakti Work and Energy କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ଶକ୍ତି Class 9 Chapter 8 Question and Answer

RATINGS

Out of 1 ratings.

Other Chapters

Suggested